پروستات چیست؟

پروستات غده کوچک و عضلانی است که در داخل دستگاه تناسلی مردان قرار دارد و باعث تولید شدن مایع منی و بارور شدن می گردد.

غده پروستات در زیر مثانه واقع شده، مجرای ادرار را احاطه کرده است و مایع منی را تولید می کند.

عضلات پروستات باعث حرکت کردن مایع و اسپرم در هنگام اوج لذت جنسی به سمت جلو میشود.

پروستات با تولید مایعاتی از اسپرم محافظت می کند و در هنگام انزال این مایع به مایع منی اضافه می گردد.

با بالا رفتن سن پروستات بزرگ‌‌ شده و چنان چه از آن مراقبتی صورت نگیرد مشکلات ادراری را برای شخص ایجاد می کند.

بزرگی پروستات خوش خیم

بزرگ شدن پروستات یا هایپرپلازی خوش‌خیم پروستات زمانی رخ می دهد که سلول های موجود در غده پروستات تکثیر شوند.

رشد و تکثیر این سلول ها موجب ایجاد تورم در غده پروستات میشود و التهاب را در پیشابراه ایجاد می کند به صورتی که در حرکت ادرار و جریان آن محدودیت هایی را ایجاد می کند.

بزرگی خوش‌خیم پروستات در مردان در سنین ۴۵ الی ۵۰ سال رخ می دهد و درمان آن از طریق اقدامات جراحی و غیر جراحی با توجه به شرایط فرد صورت می گیرد.

علت بزرگی پروستات خوش خیم

بزرگی پروستات عارضه ای است که با افزایش سن رخ می دهد و علت دقیق آن مشخص نیست.

زمانی که سن مردان بالا می رود در هورمون های جنسی آنها تغییراتی ایجاد می‌شود که می تواند باعث بزرگی پروستات شود.

داشتن سوابق خانوادگی در بروز مشکلات پروستات و وجود اختلال در بیضه ها باعث بالا رفتن ریسک بزرگی پروستات در افراد می گردد.

از عواملی که ریسک بزرگی پروستات را افزایش می دهد می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• بالا رفتن سن به صورتی که افراد جوانتر از ۴۰ سال، کمتر با این عارضه روبرو میشوند.
• افرادی که دارای سابقه خانوادگی ابتلا به بیماری BPH یا بزرگی پروستات هستند.
• افرادی که به بیماری دیابت و بیماری های قلبی مبتلا هستند.
• افرادی که چاق هستند و سبک زندگی مناسبی ندارند.

تشخیص بزرگی پروستات خوش خیم

برای بزرگی پروستات باید به پزشک متخصص همچون دکتر محمدصادق کشمیری مراجعه کرد تا بعد از پرسیدن علائم، آزمایشات زیر برای تشخیص بهتر انجام گیرد:

معاینه انگشتی از راه مقعد

برای انجام این معاینه پزشک دستکش پوشیده و انگشت خود را به مقعد وارد می کند تا مقدار اندازه بزرگی پروستات و وجود توده در آن را بررسی نماید.

آزمایش ادرار

برای انجام دادن آزمایش ادرار می توان از وجود عفونت و دیگر بیماری ها اطلاع پیدا کرد تا از ایجاد علائم مشابه بزرگی پروستات جلوگیری شود.

آزمایش خون

با استفاده از آزمایش خون می توان وجود مشکلات کلیوی را مشخص نمود.

آزمایش آنتی ژن پروستات

از طریق این آزمایش PSA یا آنتی ژن پروستات که ماده ای تولید شده در پروستات است اندازه‌ گیری میشود.

در صورت بالا بودن سطح PSA، پروستات بزرگ شده است.

تست جریان ادرار

برای انجام این تست فرد در ظرف مخصوصی که به دستگاهی وصل است ادرار می کند تا مقدار قدرت و اندازه جریان ادرار مشخص شود.

آزمایش حجم ادرار باقی مانده

این آزمایش با استفاده از سونوگرافی یا از طریق کاتتری در مثانه بعد از ادرار، مقدار ادرار باقی مانده در مثانه را مشخص می کند.

تعداد دفعات و مقدار ادرار در ۲۴ ساعت اندازه گیری میشود تا مشخص شود در طول روز و شب چقدر فرد دستشویی می رود.

تست سونوگرافی و سیستوسکوپی

از طریق این تست اندازه و شکل پروستات ارزیابی می‌شود.

آزمایش اورودینامیک

مقدار فشار جریان ادرار اندازه گیری می گردد.

برای انجام این تست کاتتری را از طریق مجرای ادرار وارد مثانه می کنند و آبی را به مثانه تزریق می کنند تا اینگونه فشار مثانه و عملکردی که عضلات مثانه دارد مشخص شود.

بیوپسی مثانه

بیوپسی را برای مشخص کردن سرطان پروستات انجام می دهند و از طریق آن بافت پروستات خارج شده و بررسی می گردد.

سیستوسکوپی

سیستوسکوپ دارای دوربین و پروژکتور کوچکی است که از راه سوراخ آلت تناسلی وارد مجرای ادرار می گردد و اینگونه مجرای ادرار و مثانه بررسی می گردد.

علائم بزرگ شدن پروستات خوش خیم

همه افراد هنگام بزرگ شدن پروستات با علائم روبرو نمی‌شوند اما برخی افراد در زمان بزرگ شدن پروستات دچار فشردگی در مجرای ادراری شده و خروج ادرار از مثانه آنها به سختی انجام می گیرد.

بزرگ شدن پروستات ممکن است باعث بروز علائم زیر در شخص شود:

• ایجاد مشکلاتی در تخلیه شدن ادرار و به سختی دفع شدن ادرار
• قطره ای خارج شدن ادرار و کم شدن جریان آن
• بی اختیاری ادراری
• داشتن سنگ مثانه
• داشتن تکرر ادرار
• وجود مشکلات کلیوی
• حبس شدن ادرار
• داشتن خون در ادرار
• وجود عفونت در مجاری ادرار

با مشاهده چه علائمی باید سریعا به پزشک مراجعه کرد؟

زمانی که علائم زیر را مشاهده کردید باید سریعا به پزشک مراجعه کنید تا علت وجود این علائم بررسی گردد:

• نتوانید به طور کامل ادرار خود را تخلیه کنید.
• خروج ادرار همراه با درد باشد و تکرر ادرار داشته باشید.
• در داخل ادرار خود خون داشته باشید.
• در قسمت تحتانی شکم خود و قسمت مجاری ادرار احساس ناراحتی داشته باشید.

پیشگیری از بزرگی پروستات خوش خیم

بزرگی خوش‌خیم پروستات (Benign Prostatic Hyperplasia) یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مربوط به دستگاه ادراری در مردان میانسال و سالمند است.

با اینکه BPH بخشی طبیعی از روند پیری در مردان به شمار می‌رود، اما برخی اقدامات می‌توانند خطر بروز یا شدت این بیماری را کاهش دهند.

هدف از پیشگیری، به تأخیر انداختن شروع علائم، کاهش شدت آن‌ها و جلوگیری از عوارض احتمالی مانند احتباس ادرار، عفونت‌های مکرر ادراری و نیاز به جراحی است.

یکی از مهم‌ترین روش‌های پیشگیری از بزرگی پروستات، داشتن سبک زندگی سالم است.

افزایش وزن به‌ویژه چاقی شکمی، با افزایش خطر BPH مرتبط است.

بنابراین حفظ وزن متعادل از طریق تغذیه سالم و ورزش منظم، نقش مهمی در پیشگیری دارد.

ورزش‌های هوازی مانند پیاده‌روی سریع، دوچرخه‌سواری یا شنا می‌توانند به بهبود جریان خون در ناحیه لگن کمک کرده و سطح هورمون‌های بدن را تنظیم کنند.

تغذیه نقش مهمی در سلامت پروستات دارد. مصرف غذاهای کم‌چرب، غنی از فیبر، سبزیجات برگ سبز، گوجه‌فرنگی (منبع لیکوپن)، سویا و ماهی‌های چرب (سرشار از امگا-۳) توصیه می‌شود.

در مقابل، مصرف زیاد گوشت قرمز، غذاهای فرآوری‌شده، چربی‌های اشباع‌شده و نمک زیاد می‌تواند خطر ابتلا به BPH را افزایش دهد.

مصرف مقادیر مناسب ویتامین D، ویتامین E، روی (زینک) و سلنیوم در پیشگیری از اختلالات پروستات مفید گزارش شده است.

بیماری‌هایی مانند دیابت و فشار خون بالا می‌توانند با افزایش احتمال بروز BPH همراه باشند.

کنترل این بیماری‌ها از طریق دارو و تغییر سبک زندگی، علاوه بر بهبود کلی سلامت، به حفظ سلامت پروستات نیز کمک می‌کند.

برخی داروها مانند آنتی‌هیستامین‌ها یا ضدافسردگی‌ها می‌توانند جریان ادرار را کاهش دهند پس مصرف آن‌ها باید زیر نظر پزشک انجام شود.

عادات مضر مانند سیگار کشیدن و مصرف بیش از حد الکل با آسیب به بافت‌های بدن و افزایش التهاب عمومی همراه است که می‌تواند روند بزرگ شدن پروستات را تسریع کند.

ترک سیگار و محدود کردن مصرف نوشیدنی‌های الکلی می‌تواند به سلامت پروستات کمک کند.

کاهش مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار و نوشیدن آب به میزان کافی در طول روز توصیه می‌شود.

با توجه به اینکه BPH روندی تدریجی دارد، مراجعه منظم به پزشک برای معاینه پروستات، اندازه‌گیری سطح PSA و بررسی علائم ادراری می‌تواند به تشخیص زودهنگام و کنترل بیماری کمک کند.

در صورت وجود سابقه خانوادگی بیماری‌های پروستات، اهمیت پیگیری‌های منظم دوچندان می‌شود.

درمان بزرگی پروستات خوش خیم

برای درمان بزرگی پروستات باید به شدت علائم و مقدار تاثیری که علائم در زندگی روزمره دارند توجه کرد و چنان چه این بزرگی پروستات برای فرد آزار دهنده باشد، برای درمان آن اقدامات لازم صورت می گیرد.

از جمله راهکار های درمان بزرگی پروستات خوش خیم می توان به موارد زیر اشاره نمود:

تغییر دادن سبک زندگی

از روش های اصلی درمان بزرگی خوش‌خیم پروستات تغییر در سبک زندگی است.

اقدامات لازم جهت تغییر در سبک زندگی عبارتند از:

• باید میزان مایعات مصرفی را قبل از بیرون رفتن یا خوابیدن کاهش داد.
• از مصرف نوشیدنی های کافئین دار و الکل ها باید خودداری کرد.
• باید بر مصرف دارو های خود چون آنتی هیستامین، داروی افسردگی و … نظارت داشت.
• برای نگهداری ادرار در مثانه آموزش های لازم را دید.
• ورزش هایی که موجب تقویت عضلات کف لگن میشود را باید انجام داد.
• رژیم غذایی که موجب پیشگیری از یبوست میشود را باید مورد توجه قرار داد.

استفاده از دارو

داروهایی هستند که موجب جلوگیری از رشد غده پروستات می‌شوند، آن را کوچک می کنند و علائم بزرگی پروستات را رفع می کنند.

از جمله این دارو ها می توان به الفا بلاکر ها، مهار کننده های ۵ آلفا ردوکتاز، درمان دارویی ترکیبی، تادالافیل و … اشاره نمود.

داروهای آلفا بلوکر:

• Tamsulosin
• Alfuzosin
• Doxazosin
• Terazosin
• Silodosin

مهارکننده‌های 5-آلفا ردوکتاز:

• Finasteride
• Dutasteride

داروهای ترکیبی:

• Dutasteride + Tamsulosin
• Finasteride + Doxazosin

سایر داروهای مکمل:

• Oxybutynin
• Tolterodine
• Mirabegron
• Tadalafil

استفاده از درمان های کم تهاجمی

از جدیدترین راه های درمان بزرگی پروستات است که به صورت سرپایی انجام میشود و امکان بازگشت فرد به منزل در همان روز مهیا است.

این روش های درمانی عوارض جانبی کمی دارند و باعث بهبودی سریع فرد می گردند.

لیفت مجرای ادرار پروستات یکی از روش های درمان کم تهاجمی بزرگی پروستات خوش خیم است.

درمان قطعی از طریق جراحی

برای درمان قطعی بزرگی پروستات باید از روش جراحی باز استفاده کرد که این روش را برای پروستات های بالای ۵۰ گرم استفاده می کنند.

اگر پروستات وزنی کمتر از ۵۰ گرم داشته باشد از روش جراحی آندوسکوپیک‌ یا TURP استفاده می کنند.

بهترین نوع درمان آن نیز جراحی رادیکال پروستاتکتومی است که می تواند توسط پزشکان متخصص انجام گیرد.

تفاوت بین بزرگی خوش‌ خیم پروستات و سرطان

بزرگی خوش‌خیم پروستات (BPH) یک وضعیت غیرسرطانی است که در آن غده پروستات به دلیل افزایش تعداد سلول‌ها (هیپرپلازی) بزرگ می‌شود.

این بیماری بیشتر در مردان مسن دیده می‌شود و معمولاً بخشی طبیعی از روند پیری است.

در مقابل، سرطان پروستات یک بیماری بدخیم است که در آن سلول‌های پروستات به‌صورت کنترل‌نشده رشد کرده و می‌توانند به بافت‌های اطراف یا سایر اندام‌ها گسترش پیدا کنند.

هر دو بیماری می‌توانند علائم ادراری مشابهی ایجاد کنند، از جمله تکرر ادرار، احساس تخلیه ناقص، کاهش فشار جریان ادرار و شب‌ادراری.

با این حال، BPH معمولاً علائمی با شدت یکنواخت و پیشرونده دارد، در حالی که سرطان پروستات ممکن است در مراحل اولیه بدون علامت باشد و تنها در مراحل پیشرفته علائمی مانند درد استخوان، وجود خون در ادرار یا کاهش وزن ایجاد کند.

تشخیص بین این دو بیماری از طریق معاینه فیزیکی (مانند معاینه مقعدی دیجیتال)، آزمایش PSA (آنتی‌ژن اختصاصی پروستات)، سونوگرافی و در صورت لزوم، نمونه‌برداری (بیوپسی) انجام می‌شود.

در BPH معمولاً سطح PSA به‌طور خفیف افزایش می‌یابد، ولی در سرطان پروستات ممکن است سطح PSA به شکل چشمگیری بالا باشد.

با این حال، PSA به‌تنهایی معیار قطعی برای تشخیص نیست و نیاز به ارزیابی‌های تکمیلی دارد.

BPH معمولاً بیماری‌ای خوش‌خیم و قابل کنترل است و با دارو یا گاهی جراحی درمان می‌شود.

در حالی که سرطان پروستات بسته به مرحله بیماری، ممکن است نیاز به جراحی وسیع، پرتو درمانی، هورمون‌درمانی یا شیمی‌درمانی داشته باشد.

پیش‌آگهی سرطان به میزان پیشرفت آن در زمان تشخیص بستگی دارد، در حالی که BPH به‌ندرت تهدیدکننده زندگی است.