آنژیوگرافی یکی از روش‌های تصویربرداری پزشکی برای بررسی عروق خونی و شناسایی مشکلاتی مانند تنگی، انسداد، آنوریسم یا سایر تغییرات ساختاری عروق است.

این روش بسته به محل مورد بررسی و هدف پزشک می‌تواند به شکل‌های مختلفی از جمله آنژیوگرافی با کاتتر، سی‌تی آنژیوگرافی و ام‌آر آنژیوگرافی انجام شود.

در برخی روش‌ها از ماده حاجب برای واضح‌تر شدن عروق در تصاویر استفاده می‌شود.

انتخاب روش مناسب به شرایط بیمار، محل عروق مورد بررسی و اطلاعاتی که پزشک به آن نیاز دارد بستگی دارد.

آنژیوگرافی ممکن است برای بررسی عروق قسمت‌های مختلف بدن از جمله مغز، گردن، اندام‌ها، شکم، کلیه‌ها و قلب مورد استفاده قرار گیرد.

در این مقاله با آنژیوگرافی، انواع آن، نحوه انجام، آمادگی‌های لازم، مدت زمان، عوارض و مراقبت‌های بعد از آن آشنا می‌شوید.

آنژیوگرافی چیست؟

آنژیوگرافی یک روش تصویربرداری برای مشاهده عروق خونی است که به پزشک کمک می‌کند ساختار و وضعیت رگ‌ها را با جزئیات بیشتری بررسی کند.

بسته به نوع آنژیوگرافی، تصاویر عروق با استفاده از اشعه ایکس و کاتتر، CT یا MRI تهیه می‌شوند.

در برخی روش‌ها، ماده حاجب وارد جریان خون می‌شود تا عروق در تصاویر واضح‌تر دیده شوند.

در آنژیوگرافی کاتتری، یک لوله باریک به نام کاتتر از طریق یک رگ وارد بدن شده و پس از رسیدن به ناحیه موردنظر، ماده حاجب از طریق آن تزریق می‌شود. سپس تصاویر متعددی از عروق گرفته می‌شود.

هدف از انجام آنژیوگرافی می‌تواند تشخیص یا ارزیابی مشکلات عروقی مانند تنگی، انسداد، آنوریسم، لخته، ناهنجاری‌های عروقی یا آسیب عروق باشد.

آنژیوگرافی چه چیزی را نشان می‌دهد؟

آنژیوگرافی می‌تواند اطلاعاتی درباره وضعیت عروق و مسیر جریان خون در اختیار پزشک قرار دهد.

بسته به نوع آزمایش، ممکن است موارد زیر بررسی شوند:

• تنگی یا باریک شدن رگ‌ها
• انسداد عروق
• آنوریسم
• لخته‌های خونی
• ناهنجاری‌های مادرزادی عروق
• تغییرات یا آسیب‌های عروقی
• برخی ناهنجاری‌های عروقی مرتبط با تومورها

به همین دلیل، آنژیوگرافی فقط یک روش مخصوص بررسی عروق قلب نیست و می‌تواند برای قسمت‌های مختلف بدن مورد استفاده قرار گیرد.

انواع آنژیوگرافی کدام‌اند؟

آنژیوگرافی یک روش تصویربرداری پزشکی است که برای بررسی وضعیت عروق خونی و شناسایی مشکلاتی مانند تنگی، انسداد، گشادشدگی یا برخی ناهنجاری‌های عروقی به کار می‌رود.

نوع آنژیوگرافی بر اساس ناحیه‌ای که نیاز به بررسی دارد انتخاب می‌شود و ممکن است برای عروق قلب، مغز، ریه، گردن یا اندام‌ها انجام شود.

نوع آنژیوگرافی	رگ یا ناحیه مورد بررسی	کاربرد اصلی
آنژیوگرافی کرونری	عروق قلب	بررسی تنگی و انسداد عروق کرونر
آنژیوگرافی مغزی	عروق مغز	بررسی تنگی، آنوریسم و ناهنجاری‌های عروقی
آنژیوگرافی ریوی	عروق ریه	بررسی مشکلات عروق ریوی
آنژیوگرافی کاروتید	شریان‌های گردن	بررسی تنگی عروق خون‌رسان به مغز
آنژیوگرافی اندام‌ها	عروق دست و پا	بررسی انسداد و اختلال جریان خون

آنژیوگرافی کرونری

عروق کرونری رگ هایی هستند که خون همراه اکسیژن را به قلب منتقل می کنند.

برای اینکه قلب بتواند عملکرد پمپ کردن خون به همه ی بدن را به خوبی انجام دهد باید به اندازه ی کافی اکسیژن ذخیره شده داشته باشد.

دو سرخرگ کرونر، در ابتدای سرخرگ آئورت  بالای قلب قرار دارند.

خون از بطن چپ خارج شده و به سرخرگ آئورت که سرخرگ اصلی بدن است می رود و سپس از آنجا به سرخرگ های کرونر که به سرخرگ های کرونر چپ و راست معروف هستند رفته و به عمق عضله های قلب رفته و اکسیژن را به آن ها منتقل می کنند.

چون در شرایط طبیعی و عادی داخل دیواره های رگ ها و سرخرگ ها انعطاف پذیری خوبی وجود دارد که موجب حرکت راحت خون میشود.

بعضی اوقات به دلیل وجود ذرات چربی و جمع شدن آنها در دیواره ی رگ ها، عروق دارای رسوب شده و انسداد پیدا می کنند‌.

زمانی که دو تا از سرخرگ‌های کرونری که خونرسانی به قلب را انجام می دهند دچار انسداد بشوند می‌گویند که فرد دچار بیماری عروقی کرونری شده است.

با جمع شدن این رسوبات در سرخرگ ها، دیگر جریان خون به خوبی صورت نمی گیرد و باعث میشود که فرد دچار حمله ی قلبی یا آنژین شود.

در آنژیوگرافی کرونری پزشکان متخصص با استفاده از وارد کردن و پر کردن رگ از ماده ی حاجب، رگ را به خوبی مورد بررسی قرار می دهند و این آنژیوگرافی را از طریق رگ های موجود در دست یا پا انجام می دهند.

آنژیوگرافی مغزی

انجام آنژیوگرافی مغزی برای شناسایی کردن مشکلات عروقی مغزی به کار می رود. در موارد زیر پزشک انجام این آنژیوگرافی را تجویز می کند:

• در صورت غیر طبیعی بودن رگ های خونی
• در صورت تنگ بود شریان های مغزی
• در صورت آنوریسم مغزی به دلیل پارگی دیواره های شریان ها یا ضعیف شدن آن ها
• در صورت باریک شدن شریان های مغزی
• در صورت وجود نا هنجاری هایی در انتقال جریان خون به مغز
• در صورت وجود داشتن التهابات در رگ ها
• در صورت وجود تومور مغزی
• در صورت داشتن لخته خون
• در صورت وجود پارگی در دیواره های شریان ها
• در صورت سکته مغزی
• در صورت لکنت زبان گرفتن بیمار
• درصورت تاری دید گرفتن و دو بینی گرفتن بیمار
• درصورت سردرد های شدید و سرگیجه های زیاد و سیاهی رفتن چشم ها
• برای بررسی کردن شریان های مغزی قبل از عمل های جراحی
• برای کسب اطلاعات بیشتر درزمینه ی چگونگی جریان خون به تومورهای مغزی

مدت زمان لازم برای انجام  آنژیوگرافی مغزی بین عمل بین یک تا سه ساعت می باشد.

آنژیوگرافی ریوی

در آنژیوگرافی ریوی، جریان خونی داخل عروق ریوی را مورد بررسی قرار می دهند و از آن ها عکس می گیرند.

با به کارگیری این روش لخته های خون موجود در ریه ها که اصطلاحا آمبولی ریه گفته میشود شناسایی می شوند.

در این روش در رگ های خونی موجود در کشاله ی ران و یا بالای آرنج بیمار، لوله ی کاتتر را قرار می دهند و به محلی که می خواهند بررسی کنند منتقل می کنند و سپس ماده کنتراست را تزریق کرده و از طریق آن شریان های ریوی را مورد بررسی قرار می دهند.

این آنژیوگرافی برای بررسی شریان های منتهی شده به ریه و عروق خونی ریه مورد استفاده قرار می گیرد تا میزان فشار عروق خونی که خون را به ریه منتقل می کنند را ارزیابی کرده و مشکلات ریوی موجود را شناسایی کنند.

در صورت وجود موارد زیر پزشک آنژیوگرافی ریوی را تجویز می کند:

• برا بررسی کردن رگ های خونی که برآمده شده اند به کار می رود.
• در صورت وجود شریان های غیر طبیعی متصل به ورید از این روش استفاده می کنند‌.
• برای بررسی وجود لخته خون و درمان آن از آنژیوگرافی ریوی استفاده می کنند.
• برا اینکه میزان انتقال خون به ریه ها را بررسی کنند، کاربرد دارد.

آنژیوگرافی ریوی روشی منتخب برای تشخیص آمبولی ریه است زیرا به راحتی در دسترس همه است و زمان تصویربرداری با استفاده از آن کوتاه است و نتیجه تصویر برداری بسیار دقیقی را ارائه می دهد.

از نتایج آنژیوگرافی ریوی می توان به موارد زیر دست پیدا کرد:

• ممکن است رنگ به صورت یک دست و هموار در عروق جریان داشته باشد و هیچ گونه انسداد و یا لخته ای وجود نداشته باشد، که این نشانه ی طبیعی بودن عروق ریوی است.
• ممکن است آنژیوگرافی ریوی نشان دهنده وجود توموری در عروق خونی باشد که نمی گذارد جریان ها به خوبی صورت بگیرد.
• ممکن است دیواره ی رگ خونی دارای برآمدگی باشد و از طریق آنژیوگرافی ریوی به خوبی قابل مشاهده است.
• انسداد موجود در رگ ها را نشان می دهد.
• و همچنین مشکلات مادر زادی موجود در انشعابات عروقی با این روش قابل مشاهده است.

آنژیوگرافی عروق محیطی

عروق محیطی شامل سیاهرگ‌ها و شریان هایی است که باعث گردش خون در دست ها و پاها میشود.

بیماری عروق محیطی به بیماری گفته میشود که روی شریان های محیطی (بجز عروقی که وظیفه ی انتقال خون به قلب و مغز را دارد) تاثیر گذاشته و باعث ضخیم شدن و سفت شدن شریان ها شده و نمی گذارد خون به خوبی جریان داشته باشد.

این بیماری می تواند شریان های کوچک و بزرگ را درگیر کند که پزشکان با استفاده از آنژیوگرافی عروق محیطی بهترین روش درمان  برای این گرفتگی ها را انتخاب می کنند.

از علت های بیماری عروق محیطی می توان به آترواسکلروز اشاره کرد که باعث رسوب چربی و انسداد رگ ها میشود و دلیل آن داشتن فشار خون بالا، سیگار کشیدن فرد بیمار، دیابت و داشتن کلسترول بالا می تواند باشد.

علت های دیگر این بیماری شامل چاقی بیش از حد فرد، تحرک کافی نداشتن، سن، جنسیت و سابقه ی خانوادگی می باشد.

تروما، یکی از دلایل ابتلا به بیماری عروق محیطی است، که از آسیب رسیدن به باز یا پا به وجود می آید که موجب آسیب به رگ های خونی میشود.

پزشک با استفاده از آنژیوگرافی عروق محیطی شریان ها نگاه کرده و عروق مسدود شده را مورد بررسی قرار می دهد و متناسب با شرایطی که دارد برای روش مداوای رگ های مسدود شده تصمیم گیری می کند.

آنژیوگرافی کلیه

در این روش رگ‌های خونی موجود در کلیه را از لحاظ انسداد و یا ناهنجاری تاثیر گذار بر خونرسانی، مورد بررسی قرار می دهند.

از طریق اشعه ی ایکس، رگ های خونی کلیه را مشاهده کرده و بیماری هایی از جمله آنوریسم، فیستول و همچنین وجود لخته خون در کلیه و میزان بالای فشار خون را بررسی و شناسایی می کنند.

کلیه ی اهدا کنندگان و گیرندگان را قبل و بعد از اهدا، از طریق این روش مورد ارزیابی قرار می دهند.

با استفاده از آنژیوگرافی کلیه رگ‌ها را مورد بررسی قرار می دهند تا چنان چه مشکلی در جریان خون وجود دارد شناسایی شده و درمان شود.

اگر فرد دارای فشار خون بالا باشد ممکن است پزشک برای بررسی این علت، آنژیوگرافی کلیه را تجویز کند و همچنین برای بیمارانی که دارای شریان های ملتهب و بسته در کلیه هستند نیز آنژیوگرافی کلیه انجام میشود.

تومورهای موجود در شریان های کلیه نیز از طریق این روش قابل ارزیابی و بررسی هستند.

آنژیوگرافی پانکراس

پانکراس غده ای در بدن و بخشی از سیستم گوارشی انسان است که دو بخش برون ریز و درون ریز دارد و پشت معده قرار دارد.

از جمله بیماری های پانکراس که نیاز به انجام آنژیوگرافی پانکراس دارد، می توان به سرطان‌ پانکراس اشاره کرده که از طریق ورود کاتتر و تزریق مایع و عکس برداری، رگ های منتهی به پانکراس را بررسی کرده و وجود تومورهای سرطانی در پانکراس را مورد بررسی قرار می دهند.

آنژیوگرافی شریان کاروتید

محل قرار گرفتن شریان های کاروتید در دو طرف گردن است و از شریان هایی هستند که خون را به مغز می رسانند.

چنان چه این شریان ها دارای انسداد و گرفتگی شوند از طریق آنژیوگرافی می توانند آن ها را بررسی کرده و به صورت عکس دیده و سپس تحت درمان قرار دهند.

آنژیوگرافی ورید کبدی

سیاهرگی است که خون را از روده و طحال به کبد منتقل می کند و مواد مغذی را از روده به سمت کبد حمل می کند.

با انجام آنژیوگرافی ورید کبد، چنان چه فرد بیمار دارای تومور و یا گرفتگی در شریان های ورید کبد شود، پزشک متخصص آن را مشاهده می کند و تصمیمات مورد نیاز در جهت درمان را می گیرد.

آنژیوگرافی ورید کلیوی

ورید کلیوی سیاهرگی است که خون کلیه را خالی می کند و حمل کننده ی خون تصفیه شده توسط کلیه هستند.

گرفتگی موجود در سیاهرگ کلیوی که ترومبوز نام دارد و سندرم فندق شکن را از طریق انجام آنژیوگرافی ورید کلیه مورد ارزیابی قرار می دهند.

آنژیوگرافی برای چه قسمت‌هایی از بدن انجام می‌شود؟

آنژیوگرافی می‌تواند برای بررسی عروق قسمت‌های مختلف بدن انجام شود و محدود به عروق قلب نیست.

از جمله نواحی که ممکن است با این روش بررسی شوند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• عروق مغز
• عروق گردن
• عروق قفسه سینه
• عروق شکم
• عروق کلیه
• عروق لگن
• عروق پا و اندام تحتانی
• عروق دست و اندام فوقانی
• عروق قلب

نوع تصویربرداری و روش انجام بر اساس محل مورد بررسی متفاوت است.

برای مثال، CT و MRI می‌توانند در بررسی بسیاری از عروق بدن مورد استفاده قرار گیرند، در حالی که آنژیوگرافی کاتتری در برخی شرایط امکان تصویربرداری دقیق‌تر و انجام مداخلات درمانی را نیز فراهم می‌کند.

چرا از آنژیوگرافی استفاده می کنند؟

آنژیوگرافی روشی است که از آن برای مشاهده کردن رگ های خونی استفاده می کنند.

مشاهده ی رگ ها با استفاده از تصویربرداری معمولی به وسیله ی اشعه ی X به خوبی امکان پذیر نیست.

بنابراین با تزریق کردن رنگ هایی به رگ های خونی بیمار، باعث برجسته شدن رگ ها شده و پزشک متخصص به راحتی می توانند هر مشکلی که وجود دارد را ببیند و تلاش خود را در جهت رفع آن مشکل بکند.

در آنژیوگرافی کرونری‌، از شریان های قلبی، عکس اشعه ی X می گیرند و شدت بیماری قلبی را نشان می دهند و به پزشک در بررسی و تشخیص بیماری قلبی شخص بیمار، کمک بسیاری می کند.

با استفاده از این تکنیک، امروزه میزان انجام عمل قلب باز به نسبت زیادی کاهش پیدا کرده است.

مهم‌ترین کاربردهای آن عبارت‌اند از:

• بررسی تنگی عروق
• شناسایی انسداد عروق
• بررسی آنوریسم
• بررسی لخته‌های خونی
• ارزیابی ناهنجاری‌های عروقی
• بررسی آسیب‌های واردشده به عروق
• بررسی وضعیت عروق پیش از برخی جراحی‌ها
• کمک به انتخاب روش درمانی مناسب
• بررسی نتیجه برخی درمان‌های عروقی

تفاوت آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی چیست؟

آنژیوگرافی	آنژیوپلاستی
روش تصویربرداری و بررسی عروق	روش مداخله‌ای برای درمان برخی تنگی‌ها و انسدادها
هدف اصلی تشخیص و ارزیابی است	هدف اصلی بهبود جریان خون در رگ آسیب‌دیده است
ممکن است با CT، MRI یا کاتتر انجام شود	معمولاً با استفاده از کاتتر و ابزارهای مداخله‌ای انجام می‌شود
در روش کاتتری می‌تواند اطلاعات لازم برای تصمیم درمانی را فراهم کند	ممکن است با بالون یا استنت انجام شود

آنژیوگرافی ثبت و آنالیز پزشکی رگ خونی است که به درستی کار نمی کند.

آنژیوپلاستی فرآیند باز کردن انسداد رگ یا شریان مسدود شده است.

آنژیوگرافی با دستگاه تخصصی اشعه ایکس و ید و آنژیوپلاستی با کاتتر بالون انجام می شود.

طول عمر بیماران آنژیوپلاستی نسبتا طولانی است و این روش در بهبود جریان خون به قلب و تسکین علائم انسداد عروق مانند درد قفسه سینه (آنژین صدری) بسیار موثر است.

برای آشنایی کامل‌تر با روش درمانی، می‌توان به مقاله [آنژیوپلاستی] مراجعه کرد.

مراجعه به متخصص برای بررسی نیاز به آنژیوگرافی

انتخاب روش تصویربرداری مناسب باید بر اساس علائم، سابقه پزشکی، بیماری‌های زمینه‌ای و نتیجه معاینات انجام شود. به همین دلیل، انجام آنژیوگرافی بدون تشخیص و توصیه پزشک ضرورتی ندارد.

دکتر محمدصادق کشمیری با بررسی شرایط بیمار و نتایج معاینات و آزمایش‌های لازم، می‌تواند درباره نیاز به بررسی‌های تخصصی و روش مناسب تشخیصی تصمیم‌گیری کند.

اگر برای شما آنژیوگرافی تجویز شده است، بهتر است پیش از انجام آن درباره علت درخواست آزمایش، روش مورد استفاده، ماده حاجب، آمادگی‌های لازم و مراقبت‌های بعد از آن با پزشک خود صحبت کنید.

تجربیات بیماران پس از انجام آنژیوگرافی

روز انجام آنژیوگرافی برایم کمی استرس‌زا بود، اما کادر پزشکی با دقت و مهربانی مرا آرام کردند.

وقتی کاتتر وارد شد، فقط یک فشار و حس گرمای کوتاه احساس کردم و اصلاً درد شدیدی نبود.

بعد از تمام شدن فرآیند، کمی خستگی و ناراحتی در محل ورود کاتتر داشتم، اما پزشک گفت این کاملاً طبیعی است و طی چند روز برطرف می‌شود.

روزهای بعد، وقتی استراحت کردم و مراقبت‌های توصیه شده را انجام دادم، کبودی کم‌کم محو شد و هیچ مشکل جدی پیش نیامد.

حس کردم بدنم آرام‌تر است و پزشکان با تصاویر دقیق آنژیوگرافی توانستند مشکلات رگ‌های قلبم را به خوبی تشخیص دهند.

تجربه‌ای که در ابتدا ترسناک به نظر می‌رسید، با مراقبت درست، راحت و مؤثر بود.

هزینه آنژیوگرافی چقدر است؟

از شهری به شهر دیگه این هزینه می تواند متفاوت باشد و امکانات پزشکی  موجود در بیمارستان ها در این هزینه تاثیر گذار است.

عوامل مختلفی از جمله سن بیمار، نوع بیمارستان و شهر و مکان بیمارستان، وضعیت پزشکی که بیمار دارد.

منطقه ی عمل در هزینه ی آنژیوگرافی تاثیرگذار است.

هزینه ی انجام آنژیوگرافی دارای چند بخش است:

• خدمات بیمارستان که شامل تشکیل دادن پرونده، بستری شدن بیمار و انجام دادن آزمایشات قبل از آنژیوگرافی، خدمات بخش پرستاری و مراقبت هایی که قبل و بعد از آنژیوگرافی و در کت لب لازم است انجام شود، می باشد.
• هزینه آنژیوگرافی و وسایل و تجهیزاتی که حین انجام این عمل نیاز است، می باشد.
• خدمات پزشکی که انجام میشود.

آنژیوگرافی از مواردی است که تحت پوشش بیمه ای قرار می گیرد و بیمه های درمانی و بیمه های تکمیلی این عمل را شامل میشوند.

بهتر است قبل از انجام  آنژیوگرافی استعلام های لازم را از بیمه درمانی خود گرفته و در مراکز طرف قرار داد بیمه خود، آنژیوگرافی را انجام دهید.

تفاوت هزینه آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی

هزینه آنژیوگرافی در بیمارستان خصوصی برای فردی که هیچ یک از بیمه های پایه را ندارد حدود 6 میلیون تومان است.

هزینه آنژیوپلاستی در صورتی که فقط روی یک رگ با استنت دارویی انجام شود حدود 13 میلیون تومان است.

هنگامی که دو رگ با استنت دارویی انجام شود، هزینه آنژیوپلاستی حدود 18 میلیون می باشد.

هزینه آنژیوگرافی در بیمارستان های دولتی 

هزینه آنژیوگرافی حدود پانصد هزار تومان و هزینه آنژیوپلاستی به طور متوسط ​​1 تا 3 میلیون تومان است.

بیماران تامین اجتماعی می توانند با مراجعه به بیمارستان های طرف قرار داد برای آنژیوپلاستی اقدام کنند.

در شورای استنت مطرح شده در صورت پذیرش این گونه بیماران بطور رایگان آنژیوپلاستی انجام خواهد گرفت.

هزینه آنژیوگرافی با بیمه سلامت

هزینه ی آنژیوگرافی حدود ۲ تا ۳ میلیون تومان و هزینه آنژیوپلاستی یا همان هزینه بالن قلب متوسط ​​۵ تا ۶ میلیون تومان می باشد.

در بیمارستانهای طرف قرار داد در صورت داشتن بیمه تکمیلی هزینه آنژیوگرافی و همچنین هزینه آنژیوپلاستی برای بیمار کاملاً رایگان خواهد بود.

هزینه آنژیوگرافی قلب در سال 1405

هزینه آنژیوگرافی قلب بستگی به این دارد که این عمل در کدام بیمارستان یا مرکز آنژیوگرافی در تهران انجام شود و بیمار تحت پوشش کدام بیمه درمانی قرار گیرد.

در بسیاری از موارد ممکن است آنژیوگرافی همزمان با عمل دیگری مانند آنژیوپلاستی و بالون گذاری قلب انجام شود که بر قیمت آنژیوگرافی نیز تاثیر می گذارد.