فلوروسکوپی نوعی ابزار تصویربرداری پزشکی می باشد که با استفاده از پرتو اشعه ایکس تصاویری از قسمت های بدن ارائه‌ داده و حرکات آن قسمت را به خوبی بر روی مانیتور نمایش می دهد.

پزشکان با استفاده از فلوروسکوپی می توانند دستگاه های گوارشی، تنفسی، ادراری، تولیدمثل و … را بررسی کنند و تصاویری زنده را تهیه نمایند.

برای دریافت تصاویر دستگاه فلوروسکوپی با تاباندن اشعه ایکس به بدن بیمار، موجب عبور آن از بدن بیمار و انتقال به گیرنده تصاویر شده و تصاویری کاربردی تهیه می گردد.

تصاویر تهیه شده در مانیتور نشان داده می‌شوند و ساختار بدن و حرکات اندام ها چون فیلمی نمایش داده می‌شود.

کاربرد های فلوروسکوپی

فلوروسکوپی در پزشکی کاربرد های فراوانی دارد و گاهی اوقات به عنوان روش های مکمل تشخیصی به کار گرفته میشود.

استفاده از این روش تشخیصی در تشخیص دادن بیماری های قلبی و پیشگیری از بروز مشکلات سلامتی بسیار موثر است.

این روش در مقایسه با جراحی های تهاجمی از مزایای زیادی برخوردار است زیرا از طریق برش کوچکی انجام می‌شود و خیلی زود بهبود می یابد.

به طور کلی فلوروسکوپی را در موارد زیر به کار می گیرند:

برای ارزیابی دستگاه گوارش

بیماری های گوارشی چون وجود زخم معده، داشتن سنگ صفرا و ابتلا به سرطان روده را با استفاده از فلوروسکوپی ارزیابی می کنند.

برای انجام آن به بیمار ماده حاجب داده (به صورت بلعیدن یا تزریقی) تا ساختار های دستگاه گوارش به خوبی مشخص گردد.

استفاده جهت جراحی های مداخله ای

گاهی اوقات برای اینکه ابزار های جراحی را به داخل بدن هدایت کنند از فلوروسکوپی استفاده می کنند تا حرکت ابزار های جراحی به خوبی قابل مشاهده باشد.

بررسی کردن عروق

برای تشخیص دادن انسداد موجود در عروق و وجود ناهنجاری در آنها از فلوروسکوپی استفاده می کنند.

در این شرایط با تزریق ماده حاجب تصاویر دقیقی از عروق تهیه می گردد تا جریان خون توسط پزشک ارزیابی شود.

استفاده جهت کاتترگذاری

برای اینکه کاتتر را در بدن قرار دهند از این روش تصویربرداری استفاده می کنند.

کاتتر ها به لوله های کوچکی گفته می‌شود که از طریق آن دارو ها و مایعاتی را به داخل بدن منتقل می‌ کنند.

انجام دادن آندوسکوپی

برای انجام دادن آندوسکوپی آن را با فلوروسکوپی ترکیب می‌ کنند تا حرکت لوله آندوسکوپی به داخل بدن توسط دستگاه فلوروسکوپی بررسی گردد و آسیبی به داخل بدن وارد نگردد.

انجام دادن جراحی های قلبی و مغزی

برای هدایت کردن ابزار های جراحی هنگام انجام جراحی قلب و مغز از فلوروسکوپی استفاده می‌ کنند.

از دیگر کاربرد های فلوروسکوپی را برایتان در این قسمت از مقاله دکتر محمدصادق کشمیری آورده ایم که می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• انجام دادن جراحی ارتوپدی که مربوط به سیستم‌ های اسکلتی عضلانی بدن است.
• بررسی کردن جریان خون در داخل اندام ‌های بدن
• انجام دادن جراحی ‌های اورولوژی چون جراحی‌ های مربوط به سیستم‌ های ادراری و اندام ‌های تناسلی
• قرار دادن نوک لاستیکی در داخل راست روده
• قرار دادن دستگاه الکترونیکی کوچک در قسمت قفسه سینه
• تصویربرداری کردن از عروق لنفاوی و خونی بدن

آمادگی‌ های لازم برای انجام دادن فلوروسکوپی

انجام دادن فلوروسکوپی نیاز به یک سری آمادگی و رعایت یک سری نکات دارد که عبارتند از:

• باید هرگونه سوابق پزشکی و هرگونه بیماری که دارید را با پزشک خود در میان بگذاريد تا ریسک بروز عارضه‌ های احتمالی به حداقل برسد.
• اگر باردار هستید یا احتمال بارداری وجود دارد باید حتماً این موضوع را پزشک خود اطلاع دهید.
• اگر به مواد حاجب حساسیت دارید باید حتماً پزشک خود را در جریان بگذارید.
• گاهی اوقات هنگام بررسی دستگاه گوارش به ناشتا بودن بیمار نیاز است از این رو بیمار باید از ۶ ساعت قبل از انجام فلوروسکوپی ناشتا باشد.
• انجام تصویربرداری از دستگاه‌ های ادراری و استخوان‌ ها نیاز به محدودیت غذایی خاصی ندارد.
• گاهی اوقات پزشک از بیمار می‌ خواهد که بدنش هیدراته باشد یعنی آب زیادی را مصرف کند، زیرا ماده حاجب به کلیه‌ ها رفته و ممکن است که به کلیه آسیب وارد کند، از این رو باید خیلی سریع از بدن خارج گردد.
• چنانچه لازم است قبل از انجام فلوروسکوپی داروی خاصی را مصرف نکنید حتما در رابطه با آن به پزشک خود صحبت کنید.
• برای انجام دادن فلوروسکوپی لباس راحت پوشیده و هرگونه فلزی را از خود دور کنید، یعنی چنان چه زیورآلات دارید آنها را باز کنید.
• دارای اضطراب و استرس هستید حتماً به پزشک خود اطلاع دهید تا اگر لازم است داروی آرامبخش به شما بدهد.

مزایای انجام فلوروسکوپی

انجام دادن فلوروسکوپی همراه با یک سری مزایا به شرح زیر است:

ارائه‌ تصاویری زنده و پیوسته

از بزرگترین مزایای استفاده از فلوروسکوپی ارائه دادن تصاویر زنده و پیوسته از بدن است.

پزشکان با استفاده از این مزیت می ‌توانند از جریان یافتن خون در بدن و عملکرد های آناتومیک اعضای بدن اطلاع پیدا کنند.

این روش برای تشخیص دادن مشکلات دینامیک  یعنی در حال حرکت بدن بسیار مفید می باشد.

تشخیص دادن سریع و دقیق

از آنجا که استفاده از فلوروسکوپی تصاویر آنی و لحظه‌ای را ارائه می ‌دهد.

پزشکان خیلی سریع می ‌توانند مشکلات موجود را شناسایی کنند.

مثل زمان‌ هایی که عروق دچار گرفتگی شده اند یا شکستگی‌ های پیچیده‌ای وجود دارد.

هدایت دقیق در مداخلات پزشکی

در زمان مداخلات پزشکی پیچیده چون قرار دادن کاتتر، استنت گذاری و … پزشکان می توانند از فلوروسکوپی استفاده کنند و با استفاده از تصاویر زنده ارائه شده، ابزارهای پزشکی را به صورت دقیق به محل مورد نظر انتقال دهند.

روش کم تهاجمی

فلوروسکوپی روش کم تهاجمی است که در برخی مواقع ریسک انجام جراحی باز را کاهش می دهد به گونه ای که بیمار نیاز به جراحی باز پیدا نمی کند.

استفاده از آن باعث کاهش یافتن دوران بهبودی و درد بیمار شده و ریسک بروز عفونت و خونریزی را کمتر می ‌کند.

تشخیص بهتر از طریق به کار گرفتن ماده حاجب

برای انجام دادن فلوروسکوپی از مایعی به نام باریم یا ید (ماده حاجب) استفاده می‌شود.

باریم باعث می‌شود که در زمان انجام دادن تصویربرداری فلوروسکوپی، حرکت این مایع در داخل دستگاه های بدن توسط پزشک بررسی گردد و تصاویری دقیق تر ارائه گردد.

گاهی از مواقع پزشکان مجبور هستند که کاتتر را در داخل بدن قرار دهند.

با استفاده از روش فلوروسکوپی می‌ توان حرکت لوله کاتتر در داخل بدن را بررسی کرد به صورتی که از وارد شدن آسیب به اندام‌ های داخل بدن پیشگیری نمود.

در زمان قرار دادن استنت در داخل رگ‌ های خونی با استفاده از فلوروسکوپی حرکت استنت در داخل رگ ‌ها را می ‌توان مورد بررسی قرار داد.

بررسی عملکرد مفاصل و عضلات

عملکرد مفاصل و عضلات حین حرکت با استفاده از فلوروسکوپی مشخص می گردد تا مشکلات غیرطبیعی مربوط به آنها مشخص گردد.

کمک کردن به انجام جراحی های پیچیده در شرایطی که نیاز به ترمیم یا تعویض مفصل است یا زمانی که بخشی از استخوان شکسته باشد به انجام جراحی نیاز است و می توان از فلوروسکوپی به عنوان روش تصویربرداری از مفاصل استفاده نمود.

کاهش یافتن مقدار تکرار تصویربرداری ها

چون فلوروسکوپی تصاویری زنده ارائه می دهد به تکرار تصویربرداری احتیاج ندارد و انجام آنها را کاهش می دهد.

زیرا پزشک به صورت همزمان تصاویر زنده را مشاهده کرده و تحلیل های لازم را انجام می دهد.

کم کردن ریسک خطرات برای بیمار ها

با فلوروسکوپی مشاهدات دقیق تر بوده و هدایت ابزار ها صحیح تر انجام میشود از این رو خطا های پزشکی و آسیب های حین جراحی کاهش می یابد‌.

عوارض و خطرات انجام فلوروسکوپی

این روش تصویربرداری در کنار مزایای که دارد همراه با یکسری عارضه نیز است. این عارضه ها و خطرات احتمالی عبارتند از:

• به دلیل وجود اشعه ایکس ریسک ابتلا به سرطان را افزایش می دهد‌.
• ممکن است بیمار به ماده حاجب تزریقی حساسیت داشته باشد و باعث حالت تهوع، اسهال، استفراغ و … شود.
• د ر صورت وجود مشکلات کلیوی، ماده حاجب تزریقی به کلیه آسیب می رساند.
• امکان حساسیت پوست به اشعه ایکس وجود دارد که با گذشت زمان رفع می گردد.