بیوپسی پروستات چگونه انجام می‌شود؟ این یکی از رایج‌ترین سوالات افرادی است که پس از افزایش PSA، مشاهده نتایج غیرطبیعی در معاینه پروستات یا شک به سرطان پروستات، پزشک برای آن‌ها نمونه‌برداری تجویز کرده است.

بیوپسی پروستات روشی تشخیصی است که با برداشتن نمونه‌ای کوچک از بافت پروستات، به بررسی وجود سلول‌های سرطانی یا سایر تغییرات غیرطبیعی کمک می‌کند.

با این حال، بسیاری از بیماران پیش از انجام این آزمایش نگران درد، نحوه نمونه‌برداری، عوارض احتمالی، مدت زمان انجام و زمان آماده شدن نتیجه هستند.

آشنایی با مراحل بیوپسی و مراقبت‌های قبل و بعد از آن می‌تواند این نگرانی‌ها را تا حد زیادی کاهش دهد.

در ادامه، هر آنچه باید درباره بیوپسی پروستات بدانید را به زبان ساده و بر اساس منابع معتبر پزشکی بررسی می‌کنیم.

اگر پزشک شما بیوپسی پروستات را توصیه کرده است، مشاوره با دکتر محمدصادق کشمیری، می‌تواند به شما در انتخاب بهترین روش تشخیص و درمان کمک کند.

بیوپسی پروستات چیست؟

بیوپسی پروستات یا نمونه‌برداری از پروستات، یکی از دقیق‌ترین روش‌های تشخیص سرطان پروستات و بررسی سایر تغییرات غیرطبیعی این غده است.

در این روش، پزشک با استفاده از یک سوزن مخصوص، چند نمونه کوچک از بافت پروستات را برداشته و برای بررسی به آزمایشگاه پاتولوژی ارسال می‌کند.

سپس پاتولوژیست نمونه‌ها را زیر میکروسکوپ ارزیابی می‌کند تا وجود سلول‌های سرطانی، پیش‌سرطانی یا سایر بیماری‌های پروستات مشخص شود.

انجام بیوپسی معمولاً زمانی توصیه می‌شود که سطح PSA بالاتر از حد طبیعی باشد، معاینه انگشتی پروستات (DRE) نتایج غیرطبیعی نشان دهد یا یافته‌های تصویربرداری مانند MRI احتمال وجود ضایعات مشکوک را مطرح کنند.

این روش به پزشک کمک می‌کند تشخیص دقیق‌تری داشته باشد و بر اساس نتیجه نمونه‌برداری، مناسب‌ترین برنامه درمانی یا پیگیری را برای بیمار انتخاب کند.

مزایای استفاده از بیوپسی پروستات

از مهمترین مزایای انجام بیوپسی پروستات می توان به موارد زیر اشاره داشت:

• با انجام دادن بیوپسی پروستات می‌ توان مشخص کرد که تومور مورد نظر در چه مرحله‌ ای قرار دارد و تا چه حد پیشرفت کرده است.
• از طریق استفاده از بیوپسی پروستات می ‌توانیم نوع تومور مورد نظر را از لحاظ خوش خیم بودن و یا بدخیم بودن مشخص کنیم.
• با انجام دادن بیوپسی پروستات پزشک مورد نظر می‌ تواند بهترین روش درمانی که می ‌تواند برای درمان بیمار خود استفاده کند را مشخص کند.
• از طریق انجام بیوپسی می‌ توان مشخص کرد که آیا تومور بسیار گسترش یافته است یا خیر.
• در صورت گسترش نیافتن از انتقال آن به دیگر نقاط بدن جلوگیری کرد.
• اگر نتیجه نمونه‌برداری طبیعی یا خوش‌خیم باشد، از انجام درمان‌های تهاجمی و غیرضروری جلوگیری می‌شود.
• با بررسی نمونه، درجه سرطان (مانند نمره گلیسون یا Grade Group) مشخص می‌شود و شدت بیماری ارزیابی می‌گردد.
• بیوپسی علاوه بر سرطان، می‌تواند برخی التهاب‌ها یا تغییرات غیرطبیعی دیگر بافت پروستات را نیز مشخص کند.

چه زمانی پزشک انجام بیوپسی را تجویز می‌کند؟

روش بیوپسی نوعی روش تشخیصی برای بررسی سرطان می باشد.

در صورتی که پزشک موارد زیر را در بیمار خود مشاهده کند انجام بیوپسی پروستات را برای او تجویز می‌ کند:

• چنانچه از طریق انجام آزمایش پروستات، PSA بیشتر از میزان حد طبیعی باشد.
• اگر پزشک در هنگام انجام دادن معاینه از طریق مقعد توده غیر طبیعی را حس کند این آزمایش را برای بررسی بیشتر تجویز می ‌کند.
• اگر بیمار قبلاً نمونه برداری را انجام داده باشد و نتیجه آن طبیعی باشد ولی همچنان میزان سطح PSA او بالا باشد پزشک انجام دوباره نمونه برداری را برای او تجویز می کند.
• اگر بیمار در دفعات قبل از طریق انجام نمونه برداری سلول‌ های غیر سرطانی برای وی مشخص گردیده باشد بیوپسی را پزشک برای بررسی دوباره تجویز می کند.

انواع روش های بیوپسی پروستات

بیوپسی پروستات با روش‌های مختلفی انجام می‌شود و پزشک با توجه به شرایط بیمار، سطح PSA، نتایج MRI و هدف نمونه‌برداری، مناسب‌ترین روش را انتخاب می‌کند.

در حال حاضر، روش ترانس‌رکتال و ترانس‌پرینه‌آل رایج‌ترین روش‌های بیوپسی پروستات هستند.

روش بیوپسی پروستات	نحوه انجام	مزایا
بیوپسی ترانس‌رکتال (TRUS)	سوزن نمونه‌برداری از طریق رکتوم و با هدایت سونوگرافی وارد پروستات می‌شود.	سریع، رایج و کم‌تهاجمی
بیوپسی ترانس‌پرینه‌آل	سوزن از طریق پوست ناحیه پرینه (بین مقعد و کیسه بیضه) وارد پروستات می‌شود.	خطر عفونت کمتر و دقت بالاتر در برخی نواحی پروستات
بیوپسی هدفمند با MRI	تصاویر MRI با سونوگرافی ترکیب شده و از نواحی مشکوک نمونه‌برداری انجام می‌شود.	دقت بیشتر در تشخیص ضایعات مشکوک و کاهش نمونه‌برداری غیرضروری

چگونگی انجام بیوپسی پروستات

پیش از شروع نمونه‌برداری، پزشک برای کاهش خطر عفونت، آنتی‌بیوتیک تجویز می‌کند و در بیشتر موارد از بی‌حسی موضعی استفاده می‌شود تا بیمار هنگام انجام بیوپسی احساس راحتی بیشتری داشته باشد.

در رایج‌ترین روش، پزشک با کمک سونوگرافی ترانس‌رکتال (TRUS) محل دقیق پروستات را مشاهده کرده و سوزن مخصوص نمونه‌برداری را به سمت نواحی موردنظر هدایت می‌کند.

هنگام ورود پروب سونوگرافی یا سوزن، ممکن است بیمار احساس فشار یا سوزش خفیف و گذرا داشته باشد که معمولاً قابل تحمل است.

در طول این فرایند، پزشک چند نمونه کوچک از بخش‌های مختلف پروستات برمی‌دارد تا برای بررسی دقیق به آزمایشگاه پاتولوژی ارسال شوند.

بیوپسی پروستات معمولاً حدود ۱۰ تا ۲۰ دقیقه طول می‌کشد و بیشتر بیماران در همان روز مرخص می‌شوند.

پس از انجام نمونه‌برداری، ممکن است تا چند روز مقدار کمی خون در ادرار یا مدفوع و تا چند هفته تغییر رنگ منی مشاهده شود که در اغلب موارد طبیعی است.

پزشک توصیه می‌کند تا ۲۴ ساعت از انجام فعالیت‌های سنگین خودداری کرده و داروهای تجویزشده را طبق دستور مصرف کنید.

آمادگی‌های لازم قبل از بیوپسی پروستات

از بیمار خواسته می‌شود فرمی را امضا کند که نشان می‌دهد خطرات آزمایش را پذیرفته و با انجام آن موافقت می‌کند.

پزشک توضیح کاملی در مورد روش، خطرات و هدف آزمایش ارائه می‌دهد.

اگر بیوپسی پروستات تحت بی‌حسی موضعی و از طریق ناحیه بین مقعد و کیسه بیضه انجام شود، هیچ آماده‌سازی اضافی لازم نخواهد بود.

اگر بیوپسی از طریق رکتوم انجام شود، ممکن است قبل از بیوپسی نیاز به تنقیه داشته باشید.

اگر بیوپسی تحت بیهوشی عمومی انجام شود، پزشک دستورالعمل‌هایی در مورد عدم خوردن و آشامیدن به شما می‌دهد که باید دقیقاً آنها را رعایت کنید.

اگر پزشک به شما گفته است که در روز عمل دارویی مصرف کنید، آنها را با مقدار کمی آب مصرف کنید.

در طول آماده‌سازی برای بیوپسی، یک رگ گرفته می‌شود و حدود یک ساعت قبل از بیوپسی یک آرام‌بخش تزریق می‌شود.

بیمار باید قبل از بیوپسی لیستی از تمام داروهایی که مصرف می‌کند، از جمله مکمل‌های گیاهی، را به پزشک ارائه دهد.

اگر هرگونه آلرژی، به ویژه به بیهوشی، دارید، به پزشک خود اطلاع دهید. همچنین، در مورد هرگونه بیماری یا شرایط پزشکی اخیر خود به پزشک اطلاع دهید.

برای جلوگیری از خونریزی بیش از حد در طول و بعد از بیوپسی، ممکن است از شما خواسته شود که مصرف رقیق‌کننده‌های خون را به مدت هفت تا ده روز متوقف یا محدود کنید.

ممکن است برای بررسی لخته شدن خون در روز عمل، آزمایش خون لازم باشد.

ممکن است به شما توصیه شود که یک یا دو روز قبل از بیوپسی و صبح روز عمل، قرص‌های آنتی‌بیوتیک مصرف کنید تا از عفونت جلوگیری شود.

مراقبت بعد از نمونه برداری پروستات

پس از بیوپسی، ممکن است لازم باشد چند روز آنتی‌بیوتیک مصرف کنید.

ممکن است درد یا خونریزی بسیار خفیف از مقعد داشته باشید. همچنین ممکن است در ادرار یا مدفوع خود خون مشاهده کنید.

ممکن است متوجه شوید که مایع منی شما قرمز رنگ است و مقدار کمی خون در آن وجود دارد. این حالت ممکن است چند هفته طول بکشد.

تمام دوز های آنتی بیوتیک خود را طبق تجویز پزشکتان مصرف کنید.

تا یک هفته بعد از انجام نمونه برداری پروستات از مصرف آسپرین خودداری کنید.

از انجام فعالیت های سنگین مانند بلند کردن اجسام سنگین یا ورزش های سنگین تا 7 روز اجتناب کنید.

در صورت بروز هر یک از موارد زیر، حتماً به جراح کلیه و متخصص اورولوژی خود اطلاع دهید:

• خونریزی شدید یا طولانی مدت
• دردی که بدتر می‌شود
• تورم در نزدیکی ناحیه‌ای که بیوپسی انجام شده است
• مشکل در ادرار کردن

در موارد نادر، بیوپسی پروستات ممکن است باعث عفونت شود. در صورت مشاهده هرگونه علائم عفونت، حتماً به پزشک خود اطلاع دهید. علائم و نشانه‌های عفونت عبارتند از:

• تب
• درد هنگام ادرار کردن
• ترشح از آلت تناسلی

پزشکی که در تشخیص سرطان و سایر ناهنجاری‌ها تخصص دارد، می‌تواند نتایج بیوپسی را بررسی کند.

پاتولوژیست می‌تواند تشخیص دهد که آیا بافت برداشته شده سرطانی است یا خیر و در صورت وجود سرطان، میزان تهاجمی بودن آن چقدر است.

پاتولوژیست می‌تواند یافته‌های آزمایشگاهی را به صورت گزارش به پزشک شما ارائه دهد.

پزشک شما معمولاً این موارد را برای شما توضیح می‌دهد و در صورت تمایل می‌توانید یک نسخه از گزارش را نگه دارید.

عوارض بیوپسی پروستات

از عوارض نمونه برداری از پروستات می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ممکن است که فرد در محل انجام بیوپسی دچار خونریزی شود.
• خونریزی از مقعد معمولاً جزو عارضه‌ های ناشی از انجام بیوپسی است.
• ممکن است که فرد بعد از انجام دادن بیوپسی مقداری خون در مایع منی خود مشاهده کند و مایع منی او به رنگ قرمز درآمده باشد.
• گاهی اوقات بعد از انجام دادن بیوپسی فرد در ادرار خود خون مشاهده می کند.
• گاهی اوقات فرد در هنگام انجام دادن بیوپسی با مشکل ادرار کردن مواجه شده و در بعضی از مواقع برای فرد از سوند استفاده می ‌کنند.
• در مواقع خیلی کم ممکن است که انجام دادن بیوپسی پروستات همراه با عفونت برای فرد باشد، که در صورت وجود این حس درد و مشکل در ادرار فرد باید حتماً به پزشک خود مراجعه کند و علت را تحت بررسی قرار دهد.
• فرد درد جزئی در قسمت های مقعد، زیر آلت تناسلی، زیر شکم احساس میکند که با گذشت چند روز درد از بین می رود.

مشکلات جنسی

شما می‌توانید پس از بیوپسی رابطه جنسی داشته باشید، اما باید تا زمان توقف خونریزی از کاندوم استفاده کنید تا از بیماری‌های مقاربتی جلوگیری شود.

تعداد کمی از بیماران پس از بیوپسی دچار مشکل نعوظ می‌شوند که در صورت آسیب دیدن عصبی که نعوظ را در آلت تناسلی کنترل می‌کند در طول بیوپسی رخ می‌دهد.

این مشکل رایج نیست و معمولاً پس از دو ماه برطرف می‌شود. می‌توانید برای رفع نگرانی‌های خود این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید.

پس از انجام دادن بیوپسی پروستات چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

چنانچه فرد خونریزی شدیدی داشته باشد و این خونریزی برای دو تا سه روز ادامه داشته باشد فرد باید حتماً برای بررسی علت آن به پزشک خود مراجعه کند.

چنانچه درد ناشی از انجام پروستات زیاد شده باشد و دیگر قابل تحمل نباشد و بعد از چند روز آرام نشود باید حتماً برای بررسی به پزشک خود مراجعه کند‌.

در صورتی که فرد تب کرده باشد نشانه‌ ای از وجود عفونت است و برای آن باید حتماً به پزشک مراجعه کرد.

اگر فرد در ادرار خود به مشکل مواجه شده باشد و برای مدت زمان ۸ ساعته نتواند ادرار کند و یا برای چند روز در ادرار خود خون مشاهده کند باید حتماً این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارد.

هزینه بیوپسی پروستات

اساساً هزینه نمونه برداری از پروستات به نوع روش مورد استفاده برای نمونه برداری، وضعیت بالینی بیمار و میزان مهارت پزشک بستگی دارد.

علاوه بر نوع تکنیک مورد استفاده، امکانات مرکز درمانی نیز می‌تواند نقش مهمی در تعیین هزینه داشته باشد.

استفاده از تجهیزاتی مانند سونوگرافی پروستات، دستگاه‌های هدایت تصویری و شرایط اتاق عمل ممکن است قیمت نهایی را افزایش دهند.

آزمایش‌های تکمیلی پس از نمونه‌برداری مثل بررسی‌های پاتولوژی تخصصی بخش دیگری از هزینه را تشکیل می‌دهند.

محل جغرافیایی و تعرفه‌های سالانه مراکز درمانی نیز بر هزینه نهایی این فرایند تأثیرگذار می باشد.

سوالات متداول

در ادامه به سوالات شما درباره بیوپسی پروستات می پردازیم:

آیا نمونه برداری پروستات درد دارد؟

بیوپسی پروستات معمولا دردناک نیست زیرا با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و بیماران فقط ممکن است در هنگام وارد کردن سوزن، احساس فشار یا سوزش خفیفی را تجربه کنند.

امکان دارد بعداز عمل درد یا ناراحتی خفیفی برای چند روز در ناحیه پروستات یا مقعد احساس کنید که معمولا با مسکن‌هایی مثل استامینوفن قابل کنترل می باشد.

جواب نمونه برداری پروستات چقدر طول میکشد؟

معمولاً ۳ تا ۷ روز کاری طول می‌کشد تا نتایج بیوپسی پروستات آماده شود و زمان اماده شدن نتیجه بیوپسی پروستات بعد از ارسال نمونه به آزمایشگاه محاسبه می‌شود. 

نمونه برداری از غده پروستات به چه دلیل انجام می‌شود؟

بیوپسی پروستات برای جمع‌آوری نمونه‌هایی از بافت پروستات انجام می‌شود تا بتوان آنها را زیر میکروسکوپ بررسی کرد.

نتایج معمولاً ظرف 10 روز آماده می‌شوند. اگر سلول‌های سرطانی تشخیص داده شوند، معمولاً مرحله بیماری مشخص می‌شود. این مرحله نشان می‌دهد که سرطان چقدر تهاجمی است.

آیا بیوپسی پروستات باعث پخش شدن سرطان می‌شود؟

خیر، شواهد علمی نشان می‌دهد بیوپسی پروستات به‌طور معمول باعث پخش شدن سلول‌های سرطانی نمی‌شود.

این روش سال‌هاست به‌عنوان یک روش ایمن و استاندارد برای تشخیص سرطان پروستات در سراسر دنیا استفاده می‌شود.

آیا بیوپسی با بیهوشی انجام می‌شود؟

در بیشتر موارد بیوپسی پروستات با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و نیازی به بیهوشی عمومی نیست.

البته در برخی شرایط و با توجه به روش نمونه‌برداری یا نظر پزشک، ممکن است از آرام‌بخشی یا بیهوشی نیز استفاده شود.

اگر جواب بیوپسی منفی باشد یعنی سرطان نداریم؟

خیر، منفی بودن نتیجه بیوپسی احتمال سرطان را کاهش می‌دهد، اما آن را به‌طور کامل رد نمی‌کند.

اگر همچنان PSA بالا باشد یا پزشک به سرطان مشکوک باشد، ممکن است انجام MRI یا تکرار بیوپسی توصیه شود.

بعد از بیوپسی تا چند روز خون در ادرار طبیعی است؟

وجود مقدار کمی خون در ادرار معمولاً تا ۲ تا ۳ روز پس از بیوپسی طبیعی است و در برخی افراد ممکن است کمی بیشتر طول بکشد.

اگر خونریزی شدید باشد یا بیش از چند روز ادامه پیدا کند، باید به پزشک مراجعه کنید.