آنژیوگرافی یکی از راه ‌های تشخیصی و درمانی است که جهت بررسی رگ‌ های خونی و رفع انسداد موجود در آنها مورد استفاده قرار می ‌گیرد.

پزشکان با استفاده از آنژیوگرافی تصاویری از داخل رگ ‌های بدن دریافت کرده و هرگونه انسداد یا گرفتگی در رگ ‌ها را مشاهده می ‌کنند.

انجام آنژیوگرافی توسط پزشکان به وسیله رادیولوژی و استفاده از کاتتر، سی تی اسکن و ام آر آی صورت می گیرد.

سی تی آنژیوگرافی یکی از روش ‌های آنژیوگرافی است که با استفاده از دستگاه سی تی اسکن انجام می‌ شود و تصویرهای واضح و با جزئیاتی از عروق بدن و بافت های اطراف آنها در قسمت های مختلف ارائه می دهد.

برای انجام سی تی آنژیوگرافی قلب (Computed Tomography) از ماده کنتراست استفاده می ‌کنند.

ماده کنتراست (حاجب) را از طریق کاتتر به رگ تزریق می کنند. این ماده موجب می‌ شود تصاویر حاصل از سی تی آنژیوگرافی دارای کیفیت بسیار بالایی باشد.

با به کار گرفتن ماده کنتراست رادیولوژیست می تواند هرگونه ناهنجاری موجود در رگ ها را مشاهده نماید که این موضوع باعث تشخیص بهتر پزشک و انتخاب بهترین راهکار درمانی برای بیمار می گردد.

دلایل تجویز سی تی آنژیوگرافی

سی تی آنژیوگرافی را برای بررسی کردن عروق خونی بدن و بافت‌ هایی که توسط آن عروق خونرسانی می‌ شوند مورد استفاده قرار می ‌دهند.

از جمله اندام ‌هایی که با استفاده از سی تی آنژیوگرافی مورد بررسی قرار می ‌گیرند می‌ توان به موارد زیر اشاره کرد:

قلب، گردن، مغز، شکم (کلیه و کبد)، قفسه سینه، پا ها، لگن، دست ها و بازو ها

سی تی آنژیوگرافی را برای تشخیص دادن بیماری ‌های مرتبط با عروق خونی و عارضه های ناشی از آن بیماری ها مورد استفاده قرار می‌ دهند.

از جمله این عارضه‌ ها و بیماری ها می‌ توان به موارد زیر اشاره کرد:

• وجود انسداد و گرفتگی در داخل عروق
• داشتن لخته خون در داخل عروق
• آنوریسم
• داشتن ناهنجاری‌ های عروقی
• وجود ناهنجاری‌ های مادرزادی در سیستم قلبی عروقی
• داشتن تومور
• وجود جراحت
• وجود پارگی جزئی یا کلی در رگ‌ ها

آمادگی های پیش از سی تی آنژیوگرافی

پیش از انجام دادن سی تی آنژیوگرافی بیمار باید یک سری نکات را مورد توجه قرار دهد که عبارتند از:

• باید حتماً شب قبل از انجام سی‌ تی آنژیوگرافی به حمام برود و دوش بگیرد.
• در صورتی آقا بودن باید موهای روی سینه تراشیده شود.
• در روز انجام سی تی آنژیوگرافی از مصرف کردن چای، قهوه و نوشابه و انجام فعالیت شدید بدنی خودداری شود.
• در روز انجام سیتی آنژیوگرافی هرگونه دارویی که پزشک توصیه کرده است را مورد استفاده قرار نداده و چنانچه دارویی نباید مصرف شود از مصرف آن در آن روز خودداری گردد.
• مدت زمان ۴ الی ۶ ساعت پیش از انجام سی تی آنژیوگرافی باید ناشتا بود اما تا حدود یک ساعت پیش از انجام آنژیوگرافی می‌ توان آب نوشید.
• چنانچه به ماده حاجب حساسیت دارید حتماً پزشک خود را در جریان بگذارید.
• در صورت خانم بودن از لباس جلو باز و بدون دکمه فلزی استفاده نشود.
• هرگونه آزمایش لازم برای انجام سی تی آنژیوگرافی را از قبل انجام داده و در روز انجام سی تی آنژیوگرافی آنها را باید همراه داشت.
• پزشک را باید در جریان هرگونه داروی مصرفی قرار داد.
• باید هرگونه زیورآلات و وسایل فلزی که همراه است را برای انجام سی تی آنژیوگرافی از خود دور نمود.
• اگر از متفورمین استفاده می‌ شود با توصیه پزشک از ۴۸ ساعت قبل از انجام سی تی آنژیوگرافی، مصرف آن را باید قطع کرد‌.
• بیمارانی که مبتلا به آریتمی شدید هستند نمی‌توانند از سیتی آنژیوگرافی استفاده کنند.
• بیمارانی که دارای وزن بالای ۱۱۰ کیلوگرم هستند نمی‌ تواند از سی تی آنژیوگرافی استفاده کنند همچنین بیمارانی که وزن بالایی ۱۰۰ کیلوگرم و قد کمتر از ۱۶۵ سانتی‌متر دارند امکان استفاده از سی تی آنژیوگرافی را ندارند.

چگونگی انجام سی تی آنژیوگرافی

برای انجام دادن سی تی آنژیوگرافی ابتدا بیمار به بیمارستان مراجعه کرده و بعد از انجام دادن مراحل پذیرش و بستری شدن توسط پرستار به اتاقی منتقل شده و بر روی تخت قرار می‌ گیرد و ماده حاجب به رگ دست یا بازوی وی تزریق می گردد.

ماده حاجب یا کنتراست را جهت واضح‌تر شدن تصاویر حاصل از سی تی آنژیوگرافی مورد استفاده قرار می دهند.

انجام سی تی آنژیوگرافی مدت زمان زیادی طول نمی کشد و با انجام آن شما می ‌توانید به راحتی به منزل خود بازگشته و فعالیت روزمره خود را انجام دهید.

بعد از آنکه ماده حاجب تزریق شد با قرارگیری بر روی تخت سی تی آنژیوگرافی دستگاه با تاباندن اشعه ای به اندام های بدن و عبور کردن این اشعه ها از عروق و بافت های داخل بدن، اطلاعات لازم و تصاویر مورد نیاز حاصل می گردد.

اطلاعات به دست آمده همانند جریانی الکتریکی به دستگاه دتکتور‌ منتقل می گردد.

مزایای استفاده از سی تی آنژیوگرافی

استفاده از این روش تشخیصی همراه با یک سری مزیت برای بیمار است که این مزیت ‌ها را در این مقاله از سایت دکتر محمدصادق کشمیری برایتان آورده ایم.

عبارتند از:

• نسبت به دیگر روش‌ های تصویربرداری دارای هزینه کمتری است.
• از راهکار های مفید جهت بررسی انسداد موجود در عروق قلبی می ‌باشد.
• اطلاعات دقیقی را در مدت زمان کوتاهی در اختیار بیمار و پزشک قرار می‌ دهد.
• عارضه ها و اثرات جانبی ناشی از آن در مقایسه با دیگر روش ‌ها کمتر بوده و حتی برخی از افراد هیچگونه عارضه‌ ای را تجربه نمی‌ کنند.

عارضه های ناشی از سی تی آنژیوگرافی

انجام دادن سی تی آنژیوگرافی در کنار مزایای تشخیصی که دارد ممکن است باعث بروز یک سری عارضه احتمالی در بیمار گردد. این عارضه‌ ها عبارتند از:

• در صورت قرارگیری زیاد در معرض تشعشعات، ریسک ابتلا به سرطان در فرد افزایش پیدا می‌ کند. اما باید این را هم بگوییم که مزیت استفاده از سی تی آنژیوگرافی جهت تشخیص بیماری، از عوارض آن بسیار بیشتر است.
• ممکن است برخی بیماران به ماده کنتراست مورد استفاده برای انجام سی تی آنژیوگرافی حساسیت داشته باشند. از این رو پزشک برای کاهش این حساسیت برای بیمار، از دارو های استروئیدی استفاده می ‌کند یا اینکه تصویربرداری‌ هایی که بدون ماده کنتراست است را جهت تشخیص استفاده می ‌کند.
• بیمارانی که مبتلا به بیماری‌ های کلیوی هستند با استفاده از ماده کنتراست ممکن است دچار مشکل شوند. زیرا این ماده جهت خروج از بدن باید به کلیه‌ ها برود و وجود آنها در کلیه ممکن است که به کلیه بیمار و عملکرد آن آسیب وارد کند.
• ماده کنتراست تزریقی ممکن است که از ورید تزریقی شروع به نشت کند و به زیر پوست برود. در این شرایط عصب ها و بافت های اطراف آن دچار آسیب می شوند. از این رو چنانچه بعد از تزریق ماده کنتراست دچار احساس درد یا حس مورمور شدید حتما به پرستاران حاضر اطلاع دهید.
• در صورت باردار بودن استفاده از این روش ممکن است که به مادر و جنین آسیب وارد کند از این رو باید پزشک را در جریان بارداری قرار دهید.

تفاوت آنژیوگرافی با سی تی آنژیوگرافی

سی تی آنژیوگرافی یکی از روش ‌های تصویربرداری است که عارضه ای نداشته و افراد زیادی می توانند به راحتی آن را مورد استفاده قرار دهند. برای انجام سی تی آنژیوگرافی از کاتتر استفاده نمی‌ شود و ماده حاجب را به رگ بیمار تزریق می‌ کنند.

بعد از انجام آن نیز بیمار نیاز به بستری شدن نداشته و می ‌تواند به منزل خود بازگردد.

اما در روش آنژیوگرافی در اتاق عمل کاتتر را از طریق بازو یا کشاله ران بیمار وارد رگ ‌های منتهی به قلب کرده و با تزریق کردن ماده حاجب به آن، داخل رگ ‌ها را مشاهده می‌ کنند.

گاهی اوقات بعد از انجام روش آنژیوگرافی بیمار باید یک شب را در بیمارستان بماند و تحت نظر باشد.