آندومتریوز یک بیماری مزمن زنان است که در آن بافتی شبیه به پوشش داخلی رحم در خارج از رحم رشد می‌کند و می‌تواند باعث التهاب، درد و چسبندگی در ناحیه لگن شود.

درد شدید قاعدگی، درد هنگام رابطه جنسی، خونریزی‌های غیرطبیعی و درد مزمن لگنی از علائمی هستند که ممکن است در افراد مبتلا دیده شوند

. آندومتریوز در برخی زنان می‌تواند بر عملکرد تخمدان‌ها و لوله‌های فالوپ تأثیر بگذارد و احتمال بارداری را کاهش دهد، اما همه مبتلایان دچار ناباروری نمی‌شوند.

روش درمان آندومتریوز برای همه افراد یکسان نیست و به عواملی مانند شدت علائم، محل ضایعات، سن بیمار، میزان درگیری تخمدان‌ها و تصمیم فرد برای بارداری بستگی دارد.

برخی بیماران با درمان دارویی و هورمونی کنترل می‌شوند و در بعضی شرایط ممکن است جراحی یا روش‌های کمک‌باروری مورد نیاز باشد. در ادامه بررسی می‌کنیم آندومتریوز چیست، چه علائمی دارد و راه درمان آندومتریوز چیست.

آندومتریوز چیست؟

آندومتریوز بیماری‌ای است که در آن بافتی شبیه به پوشش داخلی رحم در قسمت‌هایی خارج از رحم ایجاد می‌شود.

این بافت‌ها تحت تأثیر هورمون‌های چرخه قاعدگی قرار می‌گیرند و می‌توانند باعث التهاب، درد، ایجاد بافت اسکار و چسبندگی در لگن شوند.

شدت بیماری و علائم آن در افراد مختلف متفاوت است و حتی ممکن است فردی با ضایعات گسترده، درد کمی داشته باشد یا فرد دیگری با بیماری محدود، درد زیادی تجربه کند.

آندومتریوز بیشتر اندام‌های داخل لگن را درگیر می‌کند، اما در برخی موارد ممکن است به اندام‌های اطراف نیز گسترش پیدا کند.

تخمدان‌ها، لوله‌های فالوپ، صفاق لگن، سطح خارجی رحم، روده و مثانه از محل‌های شایع درگیری هستند.

آندومتریوز با کیست تخمدان یکسان نیست. اندومتریوما یا کیست آندومتریوز نوع خاصی از کیست تخمدان است که در اثر درگیری تخمدان با آندومتریوز ایجاد می‌شود و معمولاً حاوی خون قدیمی است.

بنابراین هر فرد مبتلا به آندومتریوز لزوماً کیست تخمدان ندارد و هر کیست تخمدانی نیز اندومتریوما نیست.

آندومتریوز بیشتر در کدام قسمت‌های بدن ایجاد می‌شود؟

محل ایجاد آندومتریوز می‌تواند در افراد مختلف متفاوت باشد. ضایعات این بیماری بیشتر در ناحیه لگن دیده می‌شوند و ممکن است یک یا چند اندام را به‌طور هم‌زمان درگیر کنند.

شایع‌ترین محل‌های ایجاد آندومتریوز عبارت‌اند از:

• تخمدان‌ها: ممکن است باعث تشکیل کیست آندومتریوما یا کیست شکلاتی شوند.
• لوله‌های فالوپ: درگیری این قسمت می‌تواند حرکت طبیعی تخمک و اسپرم را مختل کند.
• صفاق لگن: یکی از محل‌های شایع ایجاد ضایعات سطحی آندومتریوز است.
• سطح خارجی رحم و رباط‌های اطراف آن: می‌تواند با درد لگنی و درد هنگام قاعدگی همراه باشد.
• روده: در آندومتریوز عمیق ممکن است درد هنگام دفع، یبوست یا علائم گوارشی ایجاد شود.
• مثانه و دستگاه ادراری: در برخی بیماران درد هنگام ادرار یا سایر علائم ادراری دیده می‌شود.

محل ضایعات یکی از عواملی است که در انتخاب روش درمان آندومتریوز اهمیت دارد.

علائم آندومتریوز چیست؟

این بیماری معمولاً با درد شدید لگنی و خونریزی ‌های شدید در زمان قاعدگی همراه است و به طور کلی علائم شایع ناشی از این بیماری عبارت هستند از:

پریود های بسیار دردناک

وجود درد در ناحیه لگن و گرفتگی عضلات ممکن است از چند روز قبل از قاعدگی ایجاد شده و تا چند روز بعد از آن نیز ادامه داشته باشد، همچنین این درد ممکن است در ناحیه کمر و شکم فرد نیز ایجاد گردد.

درد در هنگام برقراری روابط جنسی

چنانچه فرد مبتلا به آندومتریوز باشد در هنگام رابطه جنسی و یا بعد از آن درد شدیدی را متحمل می‌شود.

درد هنگام دفع مدفوع یا ادرار

این درد معمولاً در زمان قاعدگی خود را نشان می‌ دهد.

خونریزی‌ های زیاد از حد در هنگام پریودی

ممکن است فرد علاوه بر این خونریزی‌ های شدید در بین قاعدگی‌ های خود نیز لکه مشاهده کند.

ناباروری

یکی از علت‌ هایی که برای بررسی ناباروری فرد مشخص می ‌گردد وجود آندومتریوز است.

• داشتن احساس خستگی و حالت تهوع
• داشتن احساس نفخ در شکم و یا یبوست در فرد

علت‌ ایجاد آندومتریوز چیست؟

علت دقیق این بیماری هنوز مشخص نشده است اما از جمله دلایل احتمالی که باعث بروز این بیماری می‌شود می ‌توان موارد زیر را بیان نمود:

وجود قاعدگی‌ های بازگشتی در فرد

چنانچه خون‌ های قاعدگی که دارای سلول‌ های آندومتر هستند به جای اینکه از واژن خارج شوند به وسیله ی لوله‌ های فالوپ به لگن بازگردند، باعث چسبیدن سلول‌ های آندومتر موجود در خون به دیواره ‌های لگن شده و موجب رشد در آن قسمت‌ ها شده و ضخیم شدن و خونریزی‌ های شدید در طی چرخه قاعدگی را به همراه دارد.

در صورت وجود تغییر در شکل سلول‌ های صفاقی

متخصصان با توجه به نظریه القایی بیان می کنند که هورمون‌ ها و عامل های موجود در سیستم ایمنی ممکن است سلول‌ های صفاقی را به سلول هایی شبیه آندومتر تبدیل کنند.

سلول های صفاقی به سلول‌ های موجود در بخش داخلی شکم می گویند.

وجود دگرگونی در سلول‌ های جنینی

گاهی استروژن موجود در بدن موجب می‌شود که در زمان بلوغ، سلول‌ های جنینی به سلول‌ هایی شبیه سلول آندومتر تبدیل شوند.

به دلیل اسکار ناشی از جراحی

بعد از انجام جراحی هیسترکتومی و جراحی سزارین ممکن است که سلول‌ های آندومتری با وصل شدن به محل برش به خارج از رحم انتقال پیدا کنند.

به دلیل منتقل کردن سلول‌ های آندومتری

گاهی اوقات رگ‌ های خونی موجود در بدن و یا سیستم مایع بافتی که به آن لنفاوی نیز می گویند، امکان دارد سلول‌ های آندومتری را به دیگر قسمت‌‌ های بدن انتقال دهند.

وجود اختلال در سیستم ایمنی بدن

گاهی اوقات سیستم ایمنی بدن بافت ‌های اندومتری که در خارج از رحم رشد می‌کنند را نمی‌تواند شناسایی کند و از بین ببرد.

انواع آندومتریوز

اندومتریوز انواع مختلفی دارد که عبارتند از:

آندومتریوز صفاقی سطحی

یکی از رایج ‌ترین نوع‌ های آندومتریوز است که باعث ایجاد ضایعاتی در صفاق (لایه ی نازکی در حفره ی موجود در لگن) می‌شود.

آندومتریوما یا همان ضایعه ی تخمدانی

به صورت کیست‌ های تیره رنگ هستند که پر از مایع بوده و به آنها کیست‌ های شکلاتی می ‌گویند و در عمق تخمدان‌ ها شروع به رشد می‌ کنند و با به کارگیری روش ‌های درمانی به خوبی درمان نمی‌شود و باعث ایجاد آسیب به بافت ‌های سالم موجود تخمدان می‌ گردند.

آندومتریوز صفاقی عمیق

این نوع از آندومتریوز شروع به رشد در زیر صفاق کرده و علاوه بر درگیر کردن رحم اندام‌ های اطراف رحم چون مثانه و روده را نیز درگیر می ‌کند.

آندومتریوز از لحاظ شدت در چهار مرحله قرار دارد:

آندومتریوز حداقلی

ضایعات موجود در روی تخمدان‌ ها ایجاد شده آگاهی باعث ایجاد التهاب در حفره‌ های لگن و اطراف آن می‌شود.

آندومتریوز خفیف

ضایعاتی سبک بر روی تخمدان‌ ها و همچنین پوشش موجود در اندام‌ های لگن ایجاد می‌شود و کاشت های سطحی آندومتری را به وجود می‌ آورد.

آندومتریوز متوسط

باعث کاشت های عمیقی از آندومتر در تخمدان و لگن می‌شود و ضایعات بیشتری را ایجاد می‌کند.

آندومتریوز شدید

باعث ایجاد کاشت‌ هایی عمیق در ناحیه ی لگن و تخمدان می‌شود، حتی این امکان وجود دارد که در روده ها و همچنین لوله‌ های فالوپ نیز ضایعاتی را به وجود آورد.

عواملی که ریسک ابتلا به آندومتریوز را افزایش می‌ دهد

• بارور نشدن فرد و نداشتن زایمان تا آخر عمر
• شروع شدن قاعدگی در فرد در سنین بسیار پایین
• ایجاد یائسگی در سنین بالا در فرد
• داشتن دوره ‌های کوتاه مدت بین قاعدگی یعنی دوره‌ هایی که کمتر از ۲۷ روز باشد.
• داشتن قاعدگی‌ های طولانی مدت یعنی بیشتر از ۷ روز
• وجود استروژن زیاد در بدن
• داشتن BMI پایین
• در صورت داشتن سابقه خانوادگی در ابتلا به این بیماری
• داشتن هر بیماری که مانع از خروج خون در هنگام قاعدگی در فرد شود.
• وجود اختلال در دستگاه تناسلی فرد

آندومتریوز چگونه تشخیص داده می‌شود؟

ابتدا فرد توسط پزشک تحت معاینه قرار می‌ گیرد و سوالات لازم در خصوص علائم و درد هایی که فرد تجربه کرده از وی سوال می‌ پرسد و بعد انجام روش‌ های زیر را برای بررسی بیشتر تجویز می ‌کند:

انجام دادن معاینات لگنی

در زمان انجام دادن معاینه پزشک از طریق دست خود سعی می ‌کند وجود ناهنجاری‌ ها و یا زخم ها و کیست های موجود در رحم را شناسایی کند.

انجام دادن سونوگرافی

در این روش با استفاده از امواج صوتی تصاویری از داخل بدن فرد تهیه می‌شود که از طریق آن می ‌توان به وجود آندومتریوز پی برد.

این سونوگرافی یا از طریق شکم و یا از طریق واژینال صورت می‌ گیرد و با انجام سونوگرافی می ‌توان کیست ‌های ناشی از آندومتریوز را شناسایی نمود‌.

استفاده از ام آر آی برای تصویربرداری

در روش ام آر آی با استفاده از امواج رادیویی و استفاده از میدان مغناطیسی تصاویری را از اندام‌ های موجود در بدن تهیه کرده و با انجام آن اطلاعات دقیقی از محل و همچنین اندازه کاشت سلول آندومتر به دست می‌آورند.

انجام دادن لاپاراسکوپی

در روش لاپاراسکوپی پزشک بهتر می‌ تواند اطلاعات دقیقی از آندومتر، اندازه آن و محل آن به دست آورد.

روش تحت بیهوشی انجام می‌شود و با ایجاد برش کوچکی در شکم فرد و وارد کردن لاپاراسکوپ به درون شکم علائم ناشی از این بیماری را مورد ارزیابی قرار می ‌دهند.

با انجام لاپاراسکوپی پزشک می ‌تواند در حین انجام آن بیوپسی را نیز انجام دهد و چنانچه ضایعه ای وجود دارد آن ضایعه را برطرف نماید.

راه درمان آندومتریوز چیست؟

درمان آندومتریوز برای همه بیماران یکسان نیست. پزشک با توجه به شدت درد، محل و وسعت ضایعات، وجود کیست آندومتریوز، سن بیمار و تصمیم او برای بارداری، مناسب‌ترین روش درمان را انتخاب می‌کند.

هدف درمان می‌تواند کاهش درد، کنترل فعالیت بیماری، حفظ عملکرد تخمدان‌ها، بهبود کیفیت زندگی یا افزایش شانس بارداری باشد.

روش درمان	مناسب چه افرادی است؟	هدف درمان
داروهای ضد درد	افراد دارای دردهای قاعدگی یا لگنی	کاهش درد و التهاب
درمان هورمونی	بسیاری از بیماران علامت‌دار که فعلاً قصد بارداری ندارند	کاهش فعالیت ضایعات و کنترل علائم
جراحی لاپاراسکوپی	برخی بیماران با درد شدید، ضایعات قابل جراحی، چسبندگی یا اندومتریوما	برداشتن یا کاهش ضایعات و بهبود علائم
درمان ناباروری	افراد دارای مشکل باروری	افزایش احتمال بارداری
روش‌های کمک‌باروری مانند IVF	برخی بیماران بر اساس سن، ذخیره تخمدان و شرایط باروری	افزایش شانس بارداری

در موارد خفیف تا متوسط ممکن است داروهای ضد درد یا درمان‌های هورمونی برای کنترل علائم کافی باشند.

اگر درد شدید باشد، اندومتریوما یا چسبندگی قابل توجه وجود داشته باشد یا درمان‌های قبلی مؤثر نباشند، جراحی می‌تواند مطرح شود.

در بیمارانی که قصد بارداری دارند، برنامه درمان باید با دقت بیشتری تنظیم شود؛ زیرا برخی درمان‌های هورمونی در زمان مصرف مانع بارداری می‌شوند.

در این شرایط، وضعیت تخمدان‌ها، لوله‌های فالوپ، سن بیمار و مدت ناباروری در انتخاب بین جراحی و روش‌های کمک‌باروری اهمیت زیادی دارد.

درمان دارویی آندومتریوز

درمان دارویی معمولاً با هدف کاهش درد و کنترل علائم انجام می‌شود.

داروهای ضدالتهاب و مسکن‌ها ممکن است برای کاهش دردهای قاعدگی و لگنی تجویز شوند.

در کنار آنها، درمان‌های هورمونی می‌توانند با کاهش تحریک هورمونی ضایعات، شدت علائم را کمتر کنند.

انتخاب دارو باید بر اساس شرایط بیمار، سابقه پزشکی، شدت علائم و برنامه بارداری انجام شود.

دارودرمانی معمولاً ضایعات آندومتریوز را برای همیشه از بین نمی‌برد، اما می‌تواند در بسیاری از بیماران علائم را به‌خوبی کنترل کند.

درمان هورمونی آندومتریوز

روش‌های هورمونی از مهم‌ترین گزینه‌های کنترل درد ناشی از آندومتریوز هستند.

این درمان‌ها با کاهش یا تنظیم فعالیت هورمون‌هایی که روی ضایعات آندومتریوز اثر می‌گذارند، می‌توانند درد قاعدگی و درد لگنی را کاهش دهند.

نوع درمان هورمونی بر اساس سن بیمار، شدت بیماری، عوارض احتمالی دارو و تصمیم فرد برای بارداری انتخاب می‌شود. افرادی که قصد بارداری فوری دارند معمولاً باید برنامه درمان متفاوتی داشته باشند.

جراحی آندومتریوز

جراحی برای همه افراد مبتلا به آندومتریوز ضروری نیست.

این روش بیشتر زمانی مطرح می‌شود که درد شدید و مقاوم به درمان وجود داشته باشد، کیست آندومتریوز ایجاد شده باشد، ضایعات عمیق اندام‌های دیگر را درگیر کرده باشند یا شرایط بیمار نیاز به درمان جراحی داشته باشد.

هدف جراحی معمولاً برداشتن یا کاهش ضایعات آندومتریوز و چسبندگی‌ها در کنار حفظ بافت سالم، به‌ویژه رحم و تخمدان‌هاست. در بسیاری از موارد، جراحی از طریق لاپاراسکوپی انجام می‌شود.

در صورت نیاز به بررسی و درمان جراحی آندومتریوز، انتخاب پزشک باتجربه در جراحی‌های کم‌تهاجمی و لاپاراسکوپی اهمیت زیادی دارد و ارزیابی شرایط بیمار توسط دکتر محمدصادق کشمیری می‌تواند در تعیین رویکرد مناسب درمانی کمک‌کننده باشد.

درمان آندومتریوز در افرادی که قصد بارداری دارند

در بیمارانی که قصد بارداری دارند، انتخاب روش درمان باید با توجه به سن، ذخیره تخمدان، شدت آندومتریوز، وضعیت لوله‌های فالوپ و مدت ناباروری انجام شود.

همه افراد مبتلا به آندومتریوز برای باردار شدن نیاز به جراحی ندارند.

گاهی بارداری طبیعی همچنان امکان‌پذیر است و در برخی افراد ممکن است جراحی یا روش‌های کمک‌باروری مانند IVF پیشنهاد شود.

تصمیم درباره بهترین روش باید پس از ارزیابی کامل وضعیت باروری انجام شود.

آیا آندومتریوز درمان می‌شود؟

بله، آندومتریوز در بسیاری از بیماران قابل کنترل و درمان علامتی است، اما نباید این بیماری را در همه افراد دارای یک «درمان قطعی و دائمی» دانست.

هدف درمان معمولاً کاهش درد، محدود کردن فعالیت بیماری، درمان ضایعات قابل جراحی و حفظ کیفیت زندگی و قدرت باروری است.

در مواردی، درمان دارویی یا هورمونی می‌تواند علائم را تا حد زیادی کنترل کند. برخی بیماران نیز به دلیل درد شدید، کیست آندومتریوز، چسبندگی یا درگیری اندام‌های دیگر به جراحی نیاز پیدا می‌کنند.

جراحی می‌تواند ضایعات قابل مشاهده را بردارد، اما حتی پس از جراحی نیز احتمال عود بیماری یا بازگشت علائم وجود دارد.

سن بیمار، شدت و محل ضایعات، وجود اندومتریوما، سابقه جراحی، میزان درد و تصمیم فرد برای بارداری همگی در انتخاب روش درمان مؤثر هستند.

بنابراین پاسخ به سؤال «آیا آندومتریوز درمان می‌شود؟» برای هر بیمار متفاوت است. مهم‌ترین مسئله، انتخاب برنامه درمانی متناسب با شرایط فرد و پیگیری منظم بیماری است.

اگر آندومتریوز درمان نشود چه می‌شود؟

درمان نکردن آندومتریوز در همه بیماران الزاماً به معنای پیشرفت سریع بیماری نیست، اما در برخی افراد ادامه فعالیت بیماری می‌تواند باعث تشدید درد، تشکیل چسبندگی، ایجاد اندومتریوما و مشکلات باروری شود.

شدت این عوارض به محل ضایعات، نوع آندومتریوز، سن بیمار و وضعیت تخمدان‌ها بستگی دارد.

به همین دلیل، فردی که علائم آندومتریوز دارد نباید صرفاً به دلیل قابل تحمل بودن درد، پیگیری پزشکی را کنار بگذارد.

در مقابل، همه افراد مبتلا نیز الزاماً به جراحی نیاز ندارند و گاهی پزشک درمان دارویی، هورمونی یا پیگیری دوره‌ای را مناسب‌تر می‌داند.

درد مزمن و کاهش کیفیت زندگی

یکی از مهم‌ترین مشکلات آندومتریوز، درد مزمن لگنی است.

درد ممکن است در ابتدا بیشتر هنگام قاعدگی ایجاد شود، اما در برخی بیماران با گذشت زمان در روزهای دیگر ماه نیز ادامه پیدا کند.

درد طولانی‌مدت می‌تواند خواب، فعالیت‌های روزانه، ورزش، روابط جنسی و عملکرد شغلی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین کنترل مناسب درد بخش مهمی از درمان آندومتریوز محسوب می‌شود.

ایجاد چسبندگی در لگن

التهاب ناشی از آندومتریوز ممکن است زمینه تشکیل بافت اسکار و چسبندگی در لگن را فراهم کند.

در این حالت، اندام‌هایی مانند تخمدان، لوله فالوپ، رحم یا روده ممکن است به بافت‌های اطراف متصل شوند.

چسبندگی‌های لگنی می‌توانند با درد مزمن همراه باشند و در برخی افراد عملکرد طبیعی اندام‌های تولیدمثلی را نیز تحت تأثیر قرار دهند.

اندومتریوما و درگیری تخمدان

اگر آندومتریوز تخمدان را درگیر کند، ممکن است اندومتریوما یا کیست شکلاتی ایجاد شود.

این کیست‌ها می‌توانند یک یا هر دو تخمدان را درگیر کنند و در بعضی بیماران با درد یا مشکلات باروری همراه باشند.

وجود اندومتریوما به معنی نیاز قطعی به جراحی نیست. اندازه کیست، علائم بیمار، سن، وضعیت تخمدان و تصمیم او برای بارداری در انتخاب درمان اهمیت دارند.

مشکلات باروری

آندومتریوز یکی از عواملی است که می‌تواند احتمال بارداری را در برخی زنان کاهش دهد.

التهاب لگن، چسبندگی، درگیری لوله‌های فالوپ یا تخمدان و ایجاد اندومتریوما از عواملی هستند که ممکن است روند باروری را دشوارتر کنند.

با این حال، همه زنان مبتلا به آندومتریوز نابارور نمی‌شوند و بسیاری از آنها بارداری طبیعی را تجربه می‌کنند.

در صورت ایجاد مشکل در بارداری، روش درمان بر اساس شرایط فرد می‌تواند شامل جراحی یا روش‌های کمک‌باروری باشد.

درگیری روده یا مثانه در بیماری عمیق

در آندومتریوز عمیق، ضایعات ممکن است علاوه بر اندام‌های تولیدمثلی، قسمت‌هایی مانند روده، مثانه یا دستگاه ادراری را نیز درگیر کنند.

در این شرایط ممکن است علائمی مانند درد هنگام دفع مدفوع، مشکلات گوارشی، درد هنگام ادرار یا علائم مرتبط با چرخه قاعدگی ایجاد شود.

این بیماران معمولاً به ارزیابی تخصصی دقیق‌تری نیاز دارند تا میزان و محل درگیری مشخص شود.

آیا اگر آندومتریوز عمل نشود خطرناک است؟

خیر، همه افراد مبتلا به آندومتریوز نیاز به عمل جراحی ندارند.

تصمیم به جراحی به عواملی مانند شدت درد، محل و وسعت بیماری، وجود کیست آندومتریوز، درگیری اندام‌های دیگر، پاسخ به درمان‌های دارویی و تصمیم بیمار برای بارداری بستگی دارد.

در برخی افراد، علائم با دارو یا درمان‌های هورمونی قابل کنترل است و نیازی به جراحی فوری وجود ندارد.

در مقابل، اگر بیمار درد شدید و مقاوم، ضایعات عمیق، اندومتریومای قابل توجه یا شرایط خاص دیگری داشته باشد، پزشک ممکن است جراحی را پیشنهاد کند.

بنابراین «عمل نکردن آندومتریوز» به خودی خود خطرناک نیست؛ آنچه اهمیت دارد عدم پیگیری بیماری در فردی است که علائم یا شرایط نیازمند درمان دارد. تصمیم درباره جراحی باید پس از ارزیابی دقیق توسط پزشک گرفته شود.

سوالات متداول

در ادامه به سوالات پرتکرار شما عزیزان درباره اندومتریوز پاسخ داده می شود:

آیا اندومتریوز باعث ناباروری می‌شود؟

اندومتریوز می‌تواند باروری را در برخی از زنان کاهش دهد زیرا می‌تواند بر لوله‌های فالوپ تأثیر بگذارد و از حرکت طبیعی تخمک و اسپرم جلوگیری کند.

با این حال، همه افراد مبتلا به این بیماری نابارور نیستند و بسیاری از زنان همچنان با این بیماری باردار می‌شوند.

آیا اندومتریوز خطرناک است؟

اندومتریوز یک بیماری تهدیدکننده زندگی نیست، اما اگر درمان نشود، می‌تواند باعث درد مزمن، چسبندگی لگن، کیست تخمدان و مشکلات باروری شود.

شدت آن از فردی به فرد دیگر متفاوت است و در برخی موارد، کیفیت زندگی را کاهش می‌دهد.

آیا اندومتریوز را می‌توان با سونوگرافی تشخیص داد؟

در برخی موارد، بله، به خصوص کیست‌های اندومتریوز (اندومتریوما) را می‌توان در سونوگرافی مشاهده کرد.

با این حال، ضایعات سطحی یا کوچک معمولاً در سونوگرافی قابل تشخیص نیستند و MRI یا لاپاراسکوپی مورد نیاز است.

آیا می‌توان با اندومتریوز باردار شد؟

بله، بسیاری از زنان مبتلا به اندومتریوز می‌توانند باردار شوند، به خصوص اگر بیماری خفیف باشد یا زود درمان شود.

در موارد شدیدتر، بارداری با روش‌های کمک باروری مانند IVF نیز امکان‌پذیر است.