از سرطان های شایع در بین مردان سرطان پروستات می باشد که به دلیل رشد زیاد و غیر طبیعی سلول های پروستات ایجاد می‌شود.

زمانی که تکثیر و رشد سلول ها از کنترل خارج شود موجب ایجاد سلول های سرطانی می گردد.

سرطان غده ی پروستات زمانی که در مراحل ابتدایی و در داخل پروستات باشد و دیگر اندام ها را درگیر نکرده باشد، سرطان خوش خیم پروستات است.

در شرایطی که این سرطان دیگر اندام ها را نیز درگیر کرده و به خارج از غده ی پروستات منتقل شود و غدد لنفاوی و مثانه و رکتوم را هم مبتلا کرده، سرطان بد خیم بوده و درمان آن به مراتب سخت تر از سرطان خوش خیم می باشد.

علائم سرطان پروستات

از جمله علائمی که بسیار شایع است می توان موارد زیر را عنوان نمود:

• در صورتی که فرد نیاز به دفع کردن فوری ادرار داشته باشد.
• در صورتی که در طول شب مدام احتیاج به دفع ادرار داشته باشد.
• در صورتی که در زمان شروع ادرار فرد یا مشکل مواجه شود.
• چنان چه ادرار در هنگام خروج با مشکل کاهش سرعت مواجه شود و دفع کردن ادرار دارای روند ثابتی نباشد.
• در صورت وجود خون در ادرار
• در صورت وجود اختلال در نعوظ فرد
• در صورت داشتن درد در قسمت ناحیه تناسلی
• در صورت کاهش یهویی وزن
• در صورت کم شدن‌ اشتهای فرد
• در صورت محبوس شدن ادرار فرد
• در صورت داشتن حالت تهوع و سرگیجه
• در صورت داشتن احساس پر بودن مثانه بعد از خالی کردن آن

علل و عوامل خطر سرطان پروستات

سرطان پروستات مانند باقی سرطان های دیگر، علت دقیق و مشخصی ندارد، اما متخصصان عوامل متعددی را شناسایی کرده که باعث افزایش خطر ابتلا به این بیماری می شود.

این عوامل می‌توانند ژنتیکی، محیطی یا مرتبط با سبک زندگی باشند. آشنایی با این عوامل می‌تواند به پیشگیری، تشخیص زود هنگام و مدیریت بهتر بیماری کمک کند.

افزایش سن

هر چه سن بالا تر باشد بیشتر خطر ابتلا به این بیماری وجود دارد.

• بیشتر در افراد بالای ۵۵ سال این بیماری دیده می‌شود.
• بیش از 60 درصد افرادی که سرطان دارنند سن آن ها بالاتر از 65 سال می باشد.
• در مردان زیر 40 سال، احتمال ابتلا به این نوع سرطان بسیار نادر می باشد.

تغییرات هورمونی، کاهش عملکرد سیستم ایمنی، و تجمع آسیب‌های ژنتیکی در سلول‌های بدن با گذشت زمان، از جمله دلایلی هستند که با افزایش سن، بدن را مستعد رشد سلول‌های سرطانی می‌کنند.

داشتن سابقه ی خانوادگی

افرادی که در نزدیکان خود سابقه ی ابتلا به این بیماری را دارند، بیشتر از بقیه در معرض ابتلا هستند.

در صورتی که پدر، برادر یا فرزند افراد به سرطان پروستات مبتلا شده باشد خطر ابتلا به سرطان پروستات 2 تا 3 برابر نسبت به سایر افراد بیشتر می باشد.

در صورتی که بیش از یک نفر از اقوام درجه یک به این بیماری مبتلا باشند، اختمال این خطر بیشتر می شود.

علاوه بر آن، جهش‌های ژنتیکی خاصی نیز با سرطان پروستات مرتبط شده‌اند، از جمله:

• جهش در ژن‌های BRCA1 و BRCA2
• جهش‌های ژن HOXB13
• تغییرات در ژن‌های تنظیم‌کننده رشد سلولی

نژاد و قومیت

مطالعات متعددی نشان داده‌اند که نژاد و قومیت نقش مهمی در بروز و شدت سرطان پروستات دارند.

مردان سیاه‌پوست آفریقایی‌تبار بالاترین میزان بروز و مرگ ناشی از این سرطان را دارند.

در مقابل، مردان آسیایی (مانند ژاپنی یا چینی) کمترین میزان را دارند.

مردان سفیدپوست اروپایی‌تبار در جایی بین این دو قرار می‌گیرند.

علت دقیق این تفاوت‌ها هنوز ناشناخته است، اما به نظر می‌رسد ترکیبی از عوامل ژنتیکی، فرهنگی، محیطی و دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی در این امر نقش دارند.

مصرف الکل و دخانیات

افرادی که سیگاری می ‌کشند ریسک ابتلا به این بیماری برایشان بیشتر است و تقریبا دو برابر بقیه احتمال ابتلا به این سرطان برایشان وجود دارد.

سیگار کشیدن می‌تواند اثربخشی درمان را کاهش دهد، احتمال عود سرطان را افزایش دهد و کیفیت زندگی را کاهش دهد.

افرادی که خیلی زیاد الکل مصرف می کنند، بیشتر در معرض خطر می باشند.

سبک زندگی نامناسب

شیوه ی زندگی فرد و رژیم غذایی که دارد در ابتلا به این بیماری تاثیر گذار است.

برخی از عوامل سبک زندگی که با افزایش خطر ابتلا به این بیماری مرتبط هستند عبارتند از:

• رژیم غذایی پرچرب، به ویژه چربی‌های حیوانی: مصرف بیش از حد گوشت قرمز، لبنیات پرچرب و غذاهای فرآوری شده با افزایش خطر ابتلا به سرطان پروستات مرتبط است.
• مصرف کم میوه و سبزیجات: آنتی‌اکسیدان‌ها و ترکیبات ضدالتهابی موجود در غذاهای گیاهی ممکن است در محافظت از سلول‌ها نقش داشته باشند.
• چاقی: مردان چاق نه تنها بیشتر در معرض ابتلا به سرطان هستند، بلکه اغلب به اشکال تهاجمی‌تر آن نیز مبتلا می‌شوند.
• نداشتن فعالیت بدنی: فعالیت بدنی منظم می‌تواند سطح هورمون‌ها را تنظیم کرده و سیستم ایمنی بدن را تقویت کند.

اصلاح سبک زندگی از طریق رژیم غذایی سالم، فعالیت بدنی منظم و حفظ وزن سالم می‌تواند به کاهش خطر ابتلا به سرطان پروستات کمک کند.

روش های تشخیص سرطان پروستات

ابتدا بیمار توسط پزشک ویزیت شده و شرایط و علائمش تحت بررسی قرار می گیرد و بعد پزشک متناسب با شرایطی که بیمار دارد روش های زیر را جهت تشخیص بهتر بیماری پیشنهاد می کند.

تشخیص سرطان پروستات یک فرآیند چند مرحله‌ای است که معمولاً با معاینات بالینی و آزمایشگاهی اولیه آغاز می‌شود و در صورت لزوم با روش‌های پیشرفته‌تری مانند تصویربرداری و بیوپسی تکمیل می‌شود.

از آنجایی که این بیماری می‌تواند در مراحل اولیه بدون علامت باشد، استفاده از روش‌های تشخیصی مؤثر و دقیق از اهمیت بالایی برخوردار است.

در زیر، مهم‌ترین روش‌های مورد استفاده برای تشخیص سرطان پروستات را بررسی می‌کنیم:

آزمایش PSA (آنتی‌ژن اختصاصی پروستات)

PSA یا آنتی‌ژن اختصاصی پروستات، پروتئینی است که توسط سلول‌های غده پروستات ترشح می‌شود و می‌توان آن را در خون اندازه‌گیری کرد.

سطح بالای PSA در خون می‌تواند نشانه‌ای از اختلال پروستات باشد که ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• سرطان پروستات
• هیپرپلازی خوش‌خیم پروستات (BPH)
• التهاب یا عفونت پروستات (پروستاتیت)

سطح طبیعی آزمایش پروستات معمولاً کمتر از ۴ نانوگرم در میلی‌لیتر (ng/mL) است، اما این عدد بسته به سن و شرایط فرد می‌تواند متفاوت باشد. در برخی موارد:

• PSA بین ۴ تا ۱۰ نشان دهنده احتمال متوسط ​​ابتلا به سرطان (حدود ۲۵٪) است.
• PSA بالای ۱۰ نشان دهنده احتمال بیشتر ابتلا به سرطان (بیش از ۵۰٪) است.

انجام دادن آزمایش دیجیتال رکتال

در این روش پزشک با معاینه ی روده ی بیمار (روده چسبیده به پروستات است) از طریق مقعد، پروستات بیمار را از لحاظ اندازه و وجود ناهنجاری بررسی می کند.

انجام سونوگرافی پروستات

در سونوگرافی پروستات پروب را از طریق مقعد وارد روده می شود و غده ی پروستات را مورد بررسی قرار می دهند و با استفاده از امواج صوتی سونوگرافی، تصاویری از پروستات را  تهیه می کنند.

سونوگرافی از طریق مقعد (TRUS) بیشتر برای هدایت بیوپسی استفاده می‌شود تا تشخیص مستقیم سرطان و می‌توان از آن برای اندازه‌گیری اندازه پروستات استفاده کرد.

انجام بیوپسی از بافت پروستات

بیوپسی پروستات روش اصلی و قطعی تشخیص سرطان پروستات است. در این روش، از یک سوزن نازک برای برداشتن چندین نمونه از بافت پروستات برای بررسی در آزمایشگاه پاتولوژی استفاده می‌شود.

در این روش نمونه ای از بافت پروستات را از طریق سوزنی مخصوص جهت بررسی بیشتر بر می دارند و مورد آزمایش قرار می دهند.

روش بیوپسی معمولاً از این روش پیروی می‌کند:

• بیوپسی تحت هدایت سونوگرافی ترانس رکتال (TRUS) انجام می‌شود.
• ۱۲ تا ۱۴ نمونه از نواحی مختلف پروستات (به‌ویژه از ناحیه محیطی، جایی که احتمال وجود سرطان بیشتر است) گرفته می‌شود.
• بافت‌ها برای بررسی سلول‌های سرطانی و تعیین درجه (نمره گلیسون) ارسال می‌شوند.

بیوپسی می‌تواند با عوارضی مانند درد خفیف، خون در ادرار یا مایع منی یا به ندرت عفونت همراه باشد، اما معمولاً یک روش نسبتاً بی‌خطر محسوب می‌شود.

انجام ام آر آی

در این روش تصاویری از غده ی پروستات و اندام های اطراف تهیه می کنند تا هم اندازه ی دقیق آن مشخص گردد و هم متوجه شوند که آیا سرطان به دیگر قسمت ها نیز سرایت کرده است یا خیر.

انجام تست PCA3

این ژن در تمام سلول های موجود در غده ی پروستات یافت میشود که از طریق ادرار دفع میشود. اگر در آزمایش پروستات مقدار دفع این پروتئین زیاد باشد نشانه ی ابتلا به سرطان پروستات می باشد‌.

انجام اسکن از استخوان ها

برای بررسی اینکه سرطان به استخوان ها نیز سرایت کرده است یا خیر‌ این تست را انجام می دهند‌.

انجام اسکن هسته ای

برای بررسی کردن سرایت سرطان به دیگر اندام های بدن این تست را انجام می دهند‌.

مراحل سرطان پروستات

مراحل پیشرفت این سرطان به قرار زیر است:

مرحله ۱

در این مرحله تومور به راحتی قابل حس کردن نیست و غده ی سرطانی خیلی کند در حال پیشرفت و بزرگ شدن است و مقدار PSA کم می باشد و نمی توان خیلی راحت سلول های سالم را از غیر سرطانی ها تشخیص داد.

مرحله ۲

در این مرحله تومور در پروستات وجود دارد ولی کوچک بوده و به قسمت های دیگر سرایت نکرده است و دارای سطح PSA متوسط می باشد.

مرحله ۳

تومور پیشرفت کرده و در حال رشد است و سرطان به درجه ی زیاد تری رسیده است و میزان سطح PSA  بسیار بالا است.

مرحله ۴

در این مرحله سرطان علاوه بر غده ی پروستات دیگر اندام ها را نیز درگیر کرده است‌.

درمان سرطان پروستات

با توجه به مرحله ی سرطان و پیشرفتی که  داشته پزشک اقدام به درمان این بیماری می کند. از جمله روش های درمان این بیماری می توان موارد زیر را عنوان نمود:

نظارت فعال

بعضی از سرطان های پروستات بسیار کند رشد می کنند و به درمان فوری نیاز ندارند.

در این موارد با پیگیری های منظم که معمولا 3 تا 6 ماه یکبار می باشدَ، مراقبت های بهداشتی انجام می شود.

جراحی پروستات

در روش جراحی غده ی پروستات، غدد لنفاوی درگیر شده و بافت ها را خارج می کنند. روش جراحی به طریق زیر صورت می گیرد:

پروستاتکتومی رادیکال

در این نوع از جراحی کل پروستات و وزیکول های منی برداشته می شود و امکان دارد غدد لنفاوی برداشته شود.

انجام این عمل روی عملکرد جنسی تاثیر می گذارد.

عوارضی که ممکن است با این روش رخ دهد شامل بی‌اختیاری ادرار است.

برای کمک به عملکرد جنسی فرد، می‌توان از داروها، پیوند آلت تناسلی یا تزریق برای کمک به فرد مبتلا به سرطان پروستات در بازیابی میل جنسی خود استفاده کرد.

پروستاتکتومی روباتیک یا لاپاروسکوپی

این روش از جراحی زمان بهبودی کوتاه تری دارد.

جراح یک دوربین را از طریق وسایل مخصوص از راه برش های کوچک در سطح شکم ایجاد می کند و به کمک این روش غده پروستات برداشته می شود.

این روش خونریزی و درد کمتری دارد و عوارض آن شبیه به عوارض جراحی پروستاتکتومی باز می باشد.

برداشتن مجرای پروستات

این عمل اغلب برای تسکین علائم انسداد ادراری انجام می‌شود و برای درمان سرطان پروستات انجام نمی‌شود.

در این عمل که تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود، جراح یک لوله نازک به همراه وسیله‌ای به نام سیستوسکوپ را وارد مجرای ادرار کرده و انسداد را برطرف می‌کند.

انجام شیمی درمانی

در این روش با تزریق دارو و یا استفاده از قرص اقدام به از بین بردن سلول های سرطانی می کنند.

شیمی درمانی پیش از جراحی غده را کوچک کرده و یا انجام آن بعد از جراحی جهت از بین بردن سلول های سرطانی  باقی مانده صورت می گیرد.

انجام دادن رادیوتراپی

با انجام رادیوتراپی جلوی رشد سلول های سرطانی را گرفته و آنها را از بین می برند.

رادیوتراپی یا به وسیله ی دستگاهی در بیرون از بدن انجام می شود و یا با به کارگیری  براکی تراپی یعنی استفاده از دستگاهی در داخل بدن صورت می گیرد.

انجام هورمون درمانی

رشد این سلول های سرطانی به دلیل وجود هورمون های مردانه صورت می گیرد بنابراین در روش هورمون درمانی با کم کردن هورمون های مردانه جلوی رشد این سلول ها و تکثیر آنها گرفته می‌شود.

درمان‌های هورمونی:

• داروهایی مانند لوپرولید (لوپرون) که تولید تستوسترون را متوقف می‌کنند.
• داروهای ضد آندروژن که گیرنده‌های تستوسترون را مسدود می‌کنند.

انجام دادن ایمونوتراپی

در ایمونوتراپی سیستم ایمنی فرد بیمار را برای مبارزه با بیماری به کار می گیرند.

ایمونوتراپی سلول های سرطانی که از سیستم ایمنی بدن مخفی شده اند مشخص کرده و به وسیله ی سیستم ایمنی و تقویت آن اقدام به نابودی سلول ها می کند‌.

استفاده از کرایوتراپی

با استفاده از سرما سلول های سرطانی را منجمد کرده و آنها را نابود می کند.

استفاده از اولتراسوند

با به کار گرفتن انرژی اولتراسوند گرمای زیادی را به سلول های سرطانی منتقل کرده و آنها را از بین می برد.